تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢١٩ - سوره المؤمنون(٢٣) آيات ٥٠ تا ٥٩
آنكه تورية بعد از اغراق فرعون و قوم او نازل شده نميتواند بود كه ضمير لعلهم راجع بايشان باشد
وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ و گردانيديم ما قصه پسر مريم را يعنى عيسى وَ أُمَّهُ و مادر او مريم را آيَةً حجتى و برهانى بر قدرت كامله خود كه آن ولادت مريم بود عيسى را بدون مسيس چه آيه امر واحد است مضاف بهر دو اما عيسى بجهت آنكه بىپدر مخلوق شد و اما مريم بجهت آنكه بى فحل حامله گشت و يا عيسى را آيتى ساختيم بآنكه در مهد سخن گفت و معجزات ديگر از او ظاهر شد و مادر او را آيتى گردانيديم به آنكه بدون مسيس فرزند آورد پس بنا بر اين تقدير اينست كه (و جعلنا بن مريم آية و امه آية) و حذف آية اول بجهت دلالت ثانيه است بر آن وَ آوَيْناهُما و جاى داديم مادر و پسر را در وقتى كه از يهود فرار كردند إِلى رَبْوَةٍ ببلندى از زمين يعنى ايشان را بمكان مرتفع رسانيده آنجا ماوى داديم و آن بيت المقدس است كه ارفع همه اماكنست يا دمشق يا رمله يا فلسطين يا مصر چه هر يك از اين مواضع متصفند بارتفاع قول اول از قتاده است و ثانى از سعيد بن مسيب و ثالث از ابى هريره و رابع از حسن و خامس از ابن زيد و مرويست از ابى هريره كه (الزموا هذه الرملة رملة فلسطين فانها الربوة التي ذكره اللَّه) ملازم رملة فلسطين شويد يعنى در آن ساكن شويد كه آن ربوهايست كه حق تعالى در قرآن ياد كرده و قول اول اشهر است و نيز در روايت كعب آمده كه بيت المقدس از همه زمينها هيجده ميل و بروايت ديگر به بيست و هشت ميل بآسمان نزديكتر است و چون ذكر ربوه موهم آنست كه مكان مستوى نباشد از اين جهت در صفت آن ميفرمايد كه ذاتِ قَرارٍ خداوند قرار است يعنى مستقرى كه بر او آرام توان گرفت بجهت انبساط و استواى آن و گويند ذات قرار بمعنى ذات زروع و ثمار است چه سكنه آن بجهت كثرت زروع و ثمار در آن قرار گرفتهاند وَ مَعِينٍ و خداوند آبيست ظاهر الجريان كه بر روى زمين ميگذرد نه در تحت آن و معنى يا ماخوذ است از معين الماء اذا اجرى و يا از ماعون كه بمعنى منفعتست زيرا كه آب جارى بر روى زمين كثير النفعست و يا اسم مفعولست ماخوذ از (عانه اذا ادركه بعينه) يعنى بجهت ظهور جرى آن و وصف ماواى مريم و عيسى باين دو صفت بجهت آنست كه اين هر دو صفت جامع اسباب تنزه و طيب مكانست و از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه (ع) مرويست كه مراد به ربه سواد كوفه است و قرار مسجد كوفه و معين آب فرات آوردهاند كه مريم با پسر و پسر عم خود يوسف بن ماثان دوازده سال در اين موضع بسر بردند و طعام عيسى از بهاى ريسمانى بود كه مادرش ميرشت و ميفروخت و قوله يا أَيُّهَا الرُّسُلُ خطاب خداوند است با جميع پيغمبران نه در يك دفعه چه ايشان