تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١١١ - سوره الأنبياء(٢١) آيات ١٠٠ تا ١١٢
بود و لهذا تفسير زفير بصورت حمار كردهاند و مراد از آن شدة تنفس است نزد سوختن آتش ايشان را و اين از قبيل اضافه فعل بعض است بكل بجهة تغليب و عدم التباس چه اين صفة از اصنام مسلوبست وَ هُمْ فِيها و ايشان در دوزخ لا يَسْمَعُونَ نشنوند سخنى را كه بدان شاد شوند و راحتى بديشان رسد بلكه هميشه آواز معذبان شنوند و يا بجهة هول و شدت عذاب هيچ آوازى را نتوانند شنيد تا آن كه حقتعالى ايشان را كر ساخته باشد هم چنان كه كور گردانيده كما قال صما و بكما و عميا از عبد اللَّه مسعود مرويست كه بجهة آن آن را نشنوند كه در تابوتهاى آتشين باشند كه آن را بمسمارهاى آتشين محكم كردهاند و در قعر دوزخ انداخته و هر كس از ايشان گمان برد كه بغير از او كس ديگر معذب نيست در دوزخ و بدانكه اگر كلمه ما مختص باشد بغير ذوى العقول كه معنى موضوع له او است پس مراد بما تعبدون اصنام خواهند بود و حكم آيه شامل عزير و عيسى و ملائكه نباشد كه معبود بعضى از كفرهاند و مؤيد اينست كه مخاطب مشركان مكهاند كه عبده اصنام بودهاند و اگر مؤول به من باشد يا بآنچه اعم از آن باشد از ذوى العقول و غير ذوى العقول پس آن مخصص خواهد بود بآيه إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ چنان كه آوردهاند كه روزى رسول خدا (ص) در مسجد الحرام بود ديد كه صناديد قريش در حطيم سيصد و شصت بت نهاده بودند و آن را سجود ميكردند نزديك ايشان آمد و بنشست و با ايشان مناظره آغاز كرد و نضر بن حارث با آن حضرت در مقام مجادله برآمد و آخر حضرت سخن را بجايى رسانيد كه بر همه ايشان حجت لازم آمد و چون ملزم شدند و هيچ جوابى نداشتند عناد ورزيده گفتند كه ما بر دين اباى خود راسخيم و از آن برنميگرديم حضرت آيه إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ بر ايشان خواند آتش غضب در كانون سينه ايشان مشتعل شده برخواستند و از سر قهر از مسجد الحرام بيرون رفتند و عبد اللَّه الزبعرى در راه بايشان رسيد ديد كه ايشان بسيار پريشانند و در مهمى با يكديگر مساره و مشاوره مينمايند گفت شما را چه رسيده وليد بن مغيره آنچه پيغمبر فرموده بود اخبار او كرد ابن زبعرى چون ايشان را پريشان ديد گفت هيچ غم مخوريد و اضطراب مكنيد كه من با محمد (ص) مباحثه كنم و او را ملزم سازم پس نزد آن حضرت آمد و گفت يا محمد (ص) قد خصمتك و رب الكعبة بخدا سوگند كه آمدهام كه با تو مخاصمه كنم تو مىگويى كه هر چه ما دون اللَّه ميپرستيد حصب دوزخ خواهد بود و حال آنكه عزير و عيسى و ملائكه معبود يهود و نصارى و بنو مليحند پس لازم مىآيد كه ايشان همه در دوزخ باشند و هر گاه اين معبودان حصب جهنم باشند گو بتان ما نيز باشند حضرت فرمود كه معبودان ايشان شياطينند كه ايشان را باين امر قبيح امر كردند و عزير و عيسى و ملائكه از پرستندگان خود بيزارند حقتعالى آيه فرستاد كه إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ بدرستى كه آنان كه پيش گرفته است