كعب و سعيد بن جبير بر آنند كه مراد بنور نور محمد (ص) است و اضافه آن بذات خود بجهت تشريف آن حضرت است يعنى مثل محمد رسول اللَّه (ص) چون مشكاة است كه در آن مصباح مشتعل است و ابى مسلم گفته كه نور او سبحانه ادله داله است بر توحيد و عدل او كه از غايت وضوح و ظهور مثل نور است و بروايت ديگر از ابن عباس مراد بنور طاعت است كقوله‌ يَسْعى‌ نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ‌ اى طاعتهم يعنى مثل طاعت خداى در قلب مؤمن مانند مشكاتست كه در آن چراغ مشتعل و افروخته شده باشد و گويند مصباح چراغ دان است كه در آن فتيله و روغن باشد و سراج فتيله كه روشنى ميدهد و مقوى قول اول است اينكه ميفرمايد الْمِصْباحُ‌ آن چراغ افروخته‌ فِي زُجاجَةٍ در قنديلى است از آبگينه فايده اختصاص زجاجه بذكر جهة آن است كه با وجود آن كه حافظ و مانع چراغ است از باد اصفا جواهر است پس مصباح در او اضوء باشد الزُّجاجَةُ آن زجاجة از غايت ضوء و لطافت‌ كَأَنَّها كَوْكَبٌ‌ گوييا ستاره‌ايست بزرگ‌ دُرِّيٌ‌ درخشنده چون زهره و مشترى ياى درى از براى نسبة است يعنى ستاره منسوب بدو در صفا و درخشندگى و بكر درى ميخواند چون مريق مأخوذ از درأ چه آن دفع ظلام ميكند بضوء خود و ضمير در يُوقَدُ راجع بزجاجه است بحذف مضاف يعنى چراغ آبگينه افروخته شده و حفص بيا ميخواند يعنى چراغى افروخته گشته در ابتداء مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ از روغن درخت با بركت بسيار نفع‌ زَيْتُونَةٍ كه آن زيتون است كه در زمين مقدسه رسته است و هفتاد پيغمبر بدان دعاى با بركت خوانده‌اند و از آن جمله ابراهيم خليل (ع) و در ابهام شجره و وصف آن بركت و بعد از آن ابدال زيتونت از آن جهت تفخيم شان شجره است بجهت اندراج انواع منافع در آن و ترتب خواص بسيار بر آن و از جمله توقد چراغ بان است و ادام و دهان و دباغت و استخراج دهن در آن احتياج بعصار ندارد و دهن آن اصفى و اضوءست و گويند اول شجره‌ايست كه بعد از طوفان مثبت شده و منبت آن منزل انبياء است و لهذا حق سبحانه آن را شجره مباركه گفته و حضرت رسالت (ص) فرموده كه‌

كلوا الزيت و ادهنوا به فانه من شجرة مباركة

پس در صفت آن مى‌فرمايد لا شَرْقِيَّةٍ يعنى شجره زيتونه نه در جانب شرق باشد از معموره چون كنكدز و دريا چين و خطا وَ لا غَرْبِيَّةٍ و نه در ظرف غرب از معموره چون طنجه و طرسوس و ولايت قيروان بلكه در وسط معموره باشد كه آن اراضى و جبال ولايت شام است چه زيتون‌