تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٩٥ - سوره الفرقان(٢٥) آيات ٧٠ تا ٧٧
را بميامن توبه و اعمال صالحه در صحيفه بحسنات بدل فرمايد وَ كانَ اللَّهُ و هست خداى غَفُوراً آمرزنده گناهان بتوبه رَحِيماً مهربان بر ايشان باثبات توبه در دل ايشان و تبديل سيئات بحسنات به ميمنت توبه و طاعت ايشان از ابن عباس مرويست كه دو سال ما در عهد رسول (ص) آيه وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ ميخوانديم تا بقوله وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً بعد از دو سال اين آيه آمد كه إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً تا آخر و رسول بهيچ چيز چنان خرم نشد كه باين آيه و آيه إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً وَ مَنْ تابَ و هر كه توبه كند از معاصى يعنى ترك آن نمايد و از آن نادم شده جازم شود كه ذكر آن را نكند وَ عَمِلَ صالِحاً و بكند كار ستوده بجهت تلافى ما فات و تدارك تقصيرى كه از او واقع شده و يا هر كه بيرون آيد از معصيت و داخل شود در طاعت فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ پس بدرستى كه او بازگردد بسوى ثواب خدا مَتاباً بازگشتى نيكو و يا بدرستى كه او رجوع كرده باشد بطاعات و مرضات الهى رجوعى پسنديده كه ماحى عقاب و محصل ثواب او است و يا او بازگشته بخدايى كه دوست ميدارد تايبان را و آنچه مستوجب آنند به ايشان ميدهد و در كلام بعضى از اكابر علما واقع شده كه (اللَّه افرح بتوبة العبد من المضل الواجد و الظمان الوارد و العقيم الوالد) يعنى حقتعالى فرحناكتر است بتوبه بنده از گمراهى كه راه بيابد و تشنه كه به آب رسد و نازاينده كه فرزند آرد از على بن عيسى نقلست كه ميان التوبة لى اللَّه و التوبة من القبيح فرق است زيرا كه التوبة الى اللَّه مقتضى طلب ثواب اوست و التوبة من القبيح بجهت قبح آنست قطع نظر از آنكه بآن طلب ثواب باشد يا نه بنا بر اين معنى آنست كه هر كه عزم كند بر توبه از معاصى پس سزاوار آنست كه متوجه سازد آن توبه را بخداى يعنى قصد كند بآن طلب ثواب خدا و رضاى او را چه رجوع بجزاى حضرت او است پس مكافى و مجازى عمل او خواهد بود و اين آيه تعميم بعد از تخصيص است چه آيه اولى توبه است از ذنوب ثلثه و اين مطلق است و نيز در صفت عباد الرحمن ميفرمايد كه وَ الَّذِينَ و بندگان بر گزيده حق آنانند كه لا يَشْهَدُونَ الزُّورَ حاضر نشوند بمحاضر اهل كذب و مشاهد باطل و يا گواهى ندهند بامر باطل و ناروا يعنى اقامة شهادة كاذبه نكنند و يا بمجلس شرك نروند و از زجاج منقولست كه زور در لغت بمعنى كذبست و هيچ كذب افحش از شرك نيست و يا حاضر نگردند به عيدگاه مشركان و يهود و نصارى و يا ببازيگاه ايشان و يا بصحبت مبتدعان و فاسقان و يا بمجلس غنا و مزامير و اين قول مأثور است از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه (ع) و يا مطلق مجالس باطل اعم از آنكه مجالس غنا باشد يا فحش و يا