خطاب به پيغمبر (ص) ميكند و ميفرمايد كه‌ قُلْ‌ بگو اى محمد (ص) باهل روزگار خود كه‌ يا أَيُّهَا النَّاسُ‌ اى مردمان‌ إِنَّما أَنَا لَكُمْ‌ جز اين نيست كه من شما را نَذِيرٌ مُبِينٌ‌ بيم كننده‌ام هويدا يعنى روشن كننده آن چه شما را بدان انذار ميكنم اقتصار بر انذار با عموم خطاب و ذكر اهل ايمان و كفار

بعد از آن جهت آنست كه صدر كلام و مساق آن براى كافرانست و غرض از ذكر مؤمنان و ثواب ايشان زيادتى غيظ كافرانست و لهذا اول آن را مقدم داشت و فرمود كه‌ فَالَّذِينَ آمَنُوا پس آنان كه گرويدند بخدا و رسول او وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ‌ و كردند كارهاى شايسته از انواع طاعات‌ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ مر ايشانراست آمرزش از گناهان گذشته‌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ‌ و روزى بزرگوار و نيكو مراد نعيم جنت است چه اكرم نعم در اكرم داراست و تنوين مغفرة و رزق تنوين تعظيم و تكثير است يعنى مغفرة بسيار و رزق بيشمار و كريم از هر نوع آن چيزيست كه جامع فضايل آن باشد و نزد بعضى مراد برزق كريم روزيى است كه بى‌تعب و رنج و منت باشد خواه در دنيا و خواه در آخرت‌ وَ الَّذِينَ سَعَوْا و آنان كه شتافتند از روى مجادله و بذل جهد نمودند فِي آياتِنا در امر آيتهاى ما برد و ابطال يعنى سعى كردند كه آيات قرآنى را باطل كنند و بجهت آن زبان طعن گشوده نسبت سحر و شعر و كهانة و اساطير اولين بآن دادند مُعاجِزِينَ‌ در حالتى كه پيشى گيرندگانند بر ما باعجاز يعنى زعم ايشان آنست كه بجهت كيد و مكرى كه در باب اسلام دارند از ما درگذرند و بر ما غالب شوند در عاجز گردانيدن و بجهت اين عذاب ما از ايشان فوت شود و كيدى و مكرى كه در باب ابطال اسلام دارند تمام شود أُولئِكَ‌ آن گروه ساعيان‌ أَصْحابُ الْجَحِيمِ‌ ملازمان دركه جحيم‌اند كه از دركات اسفل دوزخست و آتش آن افروخته‌تر و يا مراد جنس نار موقده است و در كشاف آورده كه (سعيت فى امر فلان اذا افسده او اصلحه بسعيه و عاجزه سابقه لان كل واحد منهما فى طلب اعجاز الامر عن اللحاق به فاذا سبقه قيل اعجزه و عجزه) خلاصه معنى آنست كه كفار در مجادله با خدا و سعى در باب ابطال آيات قرآنى مانند كسانى‌اند كه معارضه كنند با شخصى تا وى را عاجز گردانند و بر او غالب آيند آورده‌اند كه چون سوره و النجم نازل شد سيد عالم (ص) آن را در مسجد الحرام در مجمع قريش ميخواند و در ميان ايتها توقف ميفرمود تا مردم تلقى نموده ياد گيرند پس بطريق مذكوره بعد از تلاوت آيه‌ أَ فَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى وَ مَناةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرى‌ توقف نمود شيطان در آن ميان مجال يافته بگوش مشركان رسانيد كه تلك الغرانيق العلى و ان شفاعتهن لترجى يعنى اين بتان بزرگان‌