تعالى‌ وَ ما أُرِيدُ أَنْ أُخالِفَكُمْ إِلى‌ ما أَنْهاكُمْ‌ و خالفه عن الامر اذا صد عنه دونه و بنا بر اين حذف مفعول بجهة آنست كه مقصود از آن بيان مخالفست و مخالف عنه و ضمير راجع بحق سبحانه است زيرا كه امر حقيقت مر او سبحانه راست يا راجع بپيغمبر (ص) زيرا كه او مقصود بالذكر است حاصل كه حق سبحانه تخويف اهل نفاق ميكند در مخالفة از امر و ميگويد كه بايد كه بترسند آنان كه اعراض ميكنند از امر الهى‌ أَنْ تُصِيبَهُمْ‌ از آنكه برسد بديشان‌ فِتْنَةٌ آزمايشى كه نفاق ايشان را ظاهر گرداند يا محنتى و عقوبتى در دنيا أَوْ يُصِيبَهُمْ‌ يا برسد ايشان را عَذابٌ أَلِيمٌ‌ عذابى دردناك در آخرت و اصابة بليه در دنيا يا قتل است يا فوت اموال يا موت اولاد و يا زلازل و اهوال و از امام جعفر صادق (ع) منقولست كه‌

هى ان يسلط عليهم سلطان جابر

بليه دنيا آنست كه پادشاه ظالم بر ايشان مسلط گردد و بعضى باين آيه استدلال كرده‌اند بر آنكه او امر پيغمبر (ص) بر طريق وجوبست چه دلالت ميكند بر آنكه ترك مقتضاى امر مقتضاى احد عذابين است چه امر بحذر كردن از شيئى دال است بر حسن آن كه مشروط است بقيام نمودن بمقتضاى آن و اين مستلزم وجوبست پس اگر امر براى وجوب نبودى حقتعالى تحذير نفرمودى از مخالفة آن آن گه بجهة انقياد بندگان اوامر او را تعظيم ذات اقدس خود ميفرمايد بقوله‌ أَلا بدانيد اى بندگان‌ إِنَّ لِلَّهِ‌ بدرستى كه مر خدايراست‌ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ آنچه در آسمانها و زمينست يعنى همه مكنونات علوى و سفلى ملك او است و او مالك همه است چه خالق جميع ممكنات است‌ قَدْ يَعْلَمُ‌ بدرستى كه ميداند ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ‌ آنچه شما بر آنيد اى مكلفان از موافقة و مخالفت و نفاق و اخلاص و طاعت و معصيت‌ وَ يَوْمَ يُرْجَعُونَ‌ و ميداند روزى را كه بازگردانيده شوند منافقان‌ إِلَيْهِ‌ بسوى جزاى او فَيُنَبِّئُهُمْ‌ پس خبر دهد ايشان را بِما عَمِلُوا بآنچه كرده‌اند از اعمال سيئه و ابطال عقيده فاسده و بر آن مكافاة دهد و ميتواند بود كه ضمير راجع بجميع مكلفان باشد بطريق التفات از خطاب بغيبت يعنى همه بندگان را اخبار نمايد بآنچه از ايشان صادر شده از افعال و اقوال نيك و بد وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ و خدا بهمه چيزها عَلِيمٌ‌ دانا است و هيچ چيز بر او مخفى و پوشيده نيست و بدانكه تاكيد علم بقد بجهة مبالغه است و مرجع توكيد علم بتوكيد وعيد است زيرا كه چون قد بر مضارع داخل شود بمعنى ربما است پس موافق ربما است در معنى تكثير و معنى اينكه جميع آنچه در سماوات و ارضين است مختص است باو سبحانه از روى خلق و ملك و علم پس چگونه احوال منافقان بر او مخفى باشد اگر چه جد و جهد نمايند در پوشيدن آن از عيون‌