تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٦٤ - سوره الفرقان(٢٥) آيات ٥٠ تا ٥٩
او باشد و اگر تغير همان باقى باشد كرى ديگر و بر همين منوال تا زايل شود تغيير آن و در غير متغير كافى است القاى كر بيكبار يا اتصال آن بكر يا وقوع غيث متقاطر بر او و اينكه از شافعى منقولست كه نجاست بچند چيز زايل ميشود يكى ورود آب طاهر بر او بدون تقدير دوم زوال تغيير من نفسه سوم نبع آب از تحت آن كه مزيل تغير او شود چهارم كشيدن آب از آن تا بغير او زايل شود پنجم وقوع تراب بر آن كه مزيل تغير او شود همه اين تحكماتست و معرى از دليل پس واجب باشد اعراض از آن انتهى كلامه حاصل كه حقتعالى از روى امتنان ميفرمايد كه فرو فرستاديم از ابر آب پاك كننده كه بارانست لِنُحْيِيَ بِهِ تا زنده كنيم بآن آب بَلْدَةً مَيْتاً شهرى مرده را يعنى موضعى را كه در او خشكسالى بوده يا مكانى را كه در زمستان خشك و افسرده گشته به نبات و ثمار كه از آن آب حاصل شود زنده گردانيم تذكير ميت بجهة آنست كه بلده در معنى بلد است كقوله الى بلد ميت و يا آنكه آن غير جاريست بر فعل مانند ساير ابنيه مبالغه چون فعول و مفعال و مفعيل پس جارى مجراى جامد باشد وَ نُسْقِيَهُ و بياشامانيم آن آب را مِمَّا خَلَقْنا از آنچه آفريدهايم أَنْعاماً چهارپايان را وَ أَناسِيَّ كَثِيراً و مردمان بسيار را يعنى از اهل بوادى چه ارباب قرى و مداين را انهار و منابع است كه بدان از آشاميدن آب باران مستغنىاند و لهذا انعام و اناسى منكر واقع شده و بدانكه سوق اين آيات هم چنان كه دلالت ميكند بر عظم قدرت دلالت بر تعدد انواع نعمت نيز ميكند و انعام قبيه انسانست و عامه منافع ايشان منوط است بآن از اينجهت تقديم سقى آن فرمود بر سقى ايشان هم چنان كه تقديم احياى ارض نمود كه سبب حيات و تعيش ايشانست
وَ لَقَدْ صَرَّفْناهُ و بدرستى كه گردانيديم ما باران را بَيْنَهُمْ ميان ايشان در بلدان مختلفه و اوقات متفاوته بصفتهاى مختلفه يعنى بزرگ قطره و ريزه و غير ان از قلت و كثرت بر حسب مصلحت و حكمت از ابن عباس مرويست كه حضرت رسالت (ص) فرمود
ما عام امطر من عام و لكن اللَّه قسم ذلك بين عباده على ما يشاء
هيچ سالى نباشد كه باران ان از سالى ديگر بيشتر بود يا كمتر و ليكن حقتعالى تقسيم ان فرموده ميان بندگان خود بر هر قدر كه خواهد باين وجه كه بجهت معصيت بعضى باران شهر ايشان را بشهرهاى ديگر يا ببيابانها يا درياها ويران سازد پس اين آيه تلاوة فرمود وَ لَقَدْ صَرَّفْناهُ بَيْنَهُمْ و مرويست كه همه ملائكه عدد مطر و مقدار انها را در هر سال ميدانند بجهت آنكه اختلاف نه در مطر است بلكه در بلدان است و بعضى تفسير ايه چنين كردهاند كه ما مكرر كرديم سخن ابر و باران را در قران و ساير كتب بجهت مبالغه در تنبيه و تدبر بندگان در ان تا بحق نعمت او معرفت پيدا كنند و بشكر گذارى قيام نمايند كما قال لِيَذَّكَّرُوا