النُّهى‌ مر خداوندان عقول ناهيه را يعنى عقلهايى كه ارباب خود را نهى كنند از تغافل و تعامى‌ وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ و اگر نه سخنى است كه‌ سَبَقَتْ‌ پيشى گرفته‌اند بر اينزمان‌ مِنْ رَبِّكَ‌ از پروردگار تو كه عذاب منكران اين امت را بآخرت افكند و يا بوقتى ديگر در دنيا كه آن روز بدر است كه تا مؤمنان از نسل ايشان بيرون آرد لَكانَ‌ هر آينه بودى مثل آنچه نازل شد بر عاد و ثمود از عذاب استيصال‌ لِزاماً لازم منكران اين امت را كه به هيچ وجه مفارقت نكردى از ايشان تا همه را مستأصل ساختى لزام يا مصدر لازم است كه موصوف به واقع شده و يا فعاليست بمعنى مفعل بمعنى ملزم فكانه آلت لزومست و بجهت فرط لزوم لازم بآن مسمى شده كقولهم (لزاز خصم اى آلة للز و الإلجاء) و قوله‌ وَ أَجَلٌ مُسَمًّى‌ معطوفست بر كلمة يعنى اگر وعده تأخير عذاب تا قيامت يا روز بدر و حكم بوقتى نام برده شده در زمان معين و مقدر براى ابقاى اعمار ايشان نبودى هر آينه بهمه كافران نازل شدى آنچه بر عاد و ثمود نازل شد و فصل ميان معطوف و معطوف اليه بقوله‌ لَكانَ لِزاماً بجهت استقلال هر يك از آنها است به نفى لزوم عذاب و ميتواند بود كه معطوف باشد بر ضمير مستكن در كان يعنى هر آينه بودى اخذ عاجل و اجل مسمى لازم حال ايشان و چون مآل حال كفار و مرجع و مآب ايشان عذاب و نكالست‌

فَاصْبِرْ پس شكيبا ميباش اى محمد (ص) عَلى‌ ما يَقُولُونَ‌ بر آنچه ميگويند اهل شرك از تكذيب و طعن بر قرآن تا وقتى كه حكم الهى در رسد و عقوبت پادشاهى بر ايشان نازل شود و گويند كه اين آيه بآية السيف منسوخ است‌ وَ سَبِّحْ‌ و نماز بگذار بِحَمْدِ رَبِّكَ‌ در حالتى كه آن نماز مقترن باشد بحمد پروردگار تو يعنى در وقت نماز حمد گوى مر خداى را بر توفيق و هدايت يا منزه دان او را از شرك و ساير آنچه كفار نسبت باو ميدهند از نقايص و معايب در حالتى كه حامد او باشى بر هدايت كردن او ترا و بر انعام نعم بتو و قول اول اكثر و اشهر است و بنا بر اين ذكر نماز بعنوان تسبيح و حمد بجهت آنست كه نماز مشتمل بر تقديس و تحميد است و قوله‌ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ‌ متعلقست بسبح يعنى نمازگذار پيش از برآمدن آفتاب يعنى نماز صبح‌ وَ قَبْلَ غُرُوبِها و پيش از فرو رفتن آن يعنى نماز ظهر و عصر چه وقت ظهر و عصر در نصف آخر نهار است تا وقت عصر فقط و يا مراد نماز عصر باشد وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ‌ و از ساعات شب و اين جمع انى است بكسر و قصر يا اناء بفتح و مد و من از براى ابتدائيه است يعنى در اول ساعات شب‌ فَسَبِّحْ‌