احتجاج و الزام بر حذف قول وفا از براى مفاجات يعنى پس گوئيم بعبده ايشان كه مشركانند بدرستى كه تكذيب كردند خدايان شما شما را بِما تَقُولُونَ‌ بآنچه مى‌گوييد كه ايشان شريك خدااند و ايشان مرا از شريك منزه دانستند فَما تَسْتَطِيعُونَ‌ پس نميتوانند معبودان شما صَرْفاً گردانيدن و دفع كردن عذاب از شما وَ لا نَصْراً و نه يارى كردن شما را بنجات از عقاب و گويند صرف بمعنى حيله است يق انه ليتصرف اى يحتال يعنى قدرت ندارند كه حيله كنند در دفع عذاب از شما و يارى شما دهند در نجات اصمعى گفته كه مراد بصرف توبه است و بنصر فديه يعنى نه توبه قبول كنند و نه فدا و حفص بنا ميخواند و خطاب راجع بعبده يعنى شما كه مشركانيد نتوانيد از خود دفع عذاب من كردن و يكديگر را يارى دادن و از عقوبت رهانيدن و گويند ضمير فاعل در كذبوكم راجعست بمشركان و خطاب باهل ايمان يعنى مشركان شما را دروغ‌گو دانستند بآنچه ايشان را بآن خبر ميدادند در دنيا از قيامت و بهشت و دوزخ پس نتوانند امروز كه از خود دفع عذاب كنند و يكديگر را نصرت دهند يا نتوانيد كه شما صرف عذاب از ايشان كنيد و يارى ايشان دهيد وَ مَنْ يَظْلِمْ‌ و هر كه ستم كند يعنى شرك آورد يا از طاعت بيرون رود بارتكاب معاصى‌ مِنْكُمْ‌ از شما اى مكلفان‌ نُذِقْهُ‌ بچشانيم او را عَذاباً كَبِيراً عذابى بزرگ كه آتش دوزخ است و شرط اگر چه اعم از هر كافر و فاسق است ليكن در اقتضاى جزا مقيد است بعدم مزاحم فسق و كفر كه اسلام است و توبه‌

بعد از آن رجوع بمخاطبه نبى (ص) ميفرمايد كه‌ وَ ما أَرْسَلْنا و نفرستاديم‌ قَبْلَكَ‌ پيش از تو كسى‌ مِنَ الْمُرْسَلِينَ‌ از پيغمبران‌ إِلَّا إِنَّهُمْ‌ مگر پيغمبرانى كه ايشان‌ لَيَأْكُلُونَ الطَّعامَ‌ هر آينه مى‌خوردند طعام را وَ يَمْشُونَ فِي الْأَسْواقِ‌ و ميرفتند در بازارها بجهت كفايت مهمات خود بدانكه انهم صفت موصوف محذوفست و تقدير اينكه الا رسلا انهم چنان كه باين مفسر شد پس حذف مضاف شد بجهت دلالت مرسلين بر آن و اقامت صفت شد در مقام آن كقوله‌ وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ‌ اى الا أحد له مقام معلوم و ميتواند بود كه در موضع حال باشد كه اكتفاء شده باشد در آن بضمير اى الا اكلين و ماشين و اين كلام جواب قول كفار است كه ميگفتند ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْواقِ‌ وَ جَعَلْنا و گردانيديم‌ بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ‌ برخى شما را براى برخى ديگر فِتْنَةً آزمايش و از جمله اين ابتلاى فقرا است باغنيا و پيغمبران بامم ايشان و معادات ايشان بآنها و ايذاى ايشان مر آنها را و يا مراد ابتلاى فقراء مؤمنين است به مستهزءين و