مَنْ أَعْرَضَ عَنْهُ‌ هر كه رو بگرداند از آن ذكر كه جامع وجوه سعادت و نجاتست و گفته‌اند كه ضمير راجع باو سبحانه است يعنى هر كه اعراض كند از او سبحانه و باو امر و نواهى او عمل نكند فَإِنَّهُ‌ پس بدرستى كه آن معرض‌ يَحْمِلُ يَوْمَ الْقِيامَةِ بردارد در روز رستخيز وِزْراً بارى گران كه آن عقوبت عظيمه است و صعوبت مثقله بر او بجهة كفر و ذنوب او و تسميه آن به وزر بجهة تشبيه آنست در ثقل بر معاقب و صعوبت احتمال آن بر او بكسى كه حامل اثقال عظيمه باشد كه بسبب شدت ثقل آن پشت او شكسته شود و گويند مراد به وزر اثم عظيمست كه آن كفر است و در كلام مضاف محذوفست و تقدير اينكه عقوبة الوزر و جزاؤه و يا از قبل تسميه مسبب است باسم سبب يعنى آن اعراض كننده در روز قيامت حامل عقوبة گناه خود باشد و بردارنده پاداش كردار خود خالِدِينَ فِيهِ‌ در حالتى كه جاويد باشد در آن وزر يا در حمل آن يعنى در عقوبة دائمى و عذاب ابدى گرفتار گردد و هرگز از آن خلاصى نيابد و جمع خالدين و توحيد اعرض بجهة حمل است بر معنى و لفظ و مثل اينست قوله تعالى‌ وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها وَ ساءَ لَهُمْ‌ و بد است مر ايشان را يَوْمَ الْقِيامَةِ حِمْلًا در روز قيامت بار ايشان كه جزاء كفر و تكذيب است حملا مفسر ضمير مبهمست در ساء و مخصوص بذم محذوفست و سوق آيه دالست بر آن اى ساء حملا وزر نعم العبد ايوب و لام لهم براى بيانست مانند لام هيت لك اى هلم لك و صحيح نيست كه ساء بمعنى احزن باشد و ضمير فاعل در او راجع به وزر زيرا كه در اين صورت ذكر لام و نصب حملا مفيد و مزيد معنى نخواهد بود و قوله‌ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ بدل يوم القيمة است يعنى بد است عقوبت و وبال كفر مر ايشان را در روزى كه دميده شود در صور يعنى اسرافيل در صور دمد وَ نَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ‌ و حشر كنيم ما گناه كاران را يعنى آنها را كه شرك آوردند و بنبوت پيغمبر ما صلى اللَّه عليه و آله تصديق نكردند يَوْمَئِذٍ در آن روز زُرْقاً در حالتى كه كبود چشمان باشند اتصاف عيون ايشان به زرقة بجهت آنست كه آن أسوء ألوان عيونست نزد عرب زيرا كه روميان كه دشمن‌ترين دشمنان‌اند اين صفت دارند و لهذا در صفت عدو ميگويند كه اسود الكبد اصهب السبال ازرق العين يعنى فلان جگر سياه دارد و شارب زرد و سرخ و چشم كبود و اين همه از صفت روميانست و هم چنان كه زرقة عين علامت دوزخيان است سواد وجه نيز علامت ايشان خواهد بود كقوله تعالى‌ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ