ترجمه اصول کافي شيخ کليني - مصطفوى، سيد جواد - الصفحة ٤٣٩ - نزول قرآن مطابق مثل معروف «اياك اعنى »

گشته، ولى اختلاف از طرف راويان آن پديد آمده.

١٣-

فضيل بن يسار گويد: بامام صادق عليه السلام عرضكردم: مردم ميگويند: قرآن بهفت حرف نازل شده؟ فرمود: دروغ گويند دشمنان خدا. قرآن بيك حرف و از جانب يكى نازل شده است.

١٤-

حضرت صادق عليه السلام فرمود: قرآن مانند اين ضرب المثل عربى نازل شده (كه گويند:) «اياك اعنى و اسمعى يا جاره» (يعنى بتو ميگويم ولى اى همسايه تو گوش كن).

شرح‌

- نظير اين مثل در فارسى اين است كه گويد: بدر ميگويند كه ديوار بشنود. و اصل اين مثل عربى از داستانى گرفته شده كه ملخص آن چنان كه ميدانى در مجمع الامثال- ج ١: ٥٠- نقل كند اين است كه مردى بنام سهل بن مالك فزارى براى ديدار نعمان كه از بزرگان عرب بود از وطن خود كوچ كرد و در بين راه گذارش بچادرهاى قبيله‌اى افتاد كه رئيسشان شخصى بنام حارثة بن لام بود، سهل براى رفع خستگى سفر سراغ چادر رئيس قبيله را گرفت و كنار آن چادر آمد ولى رئيس قبيله نبود و خواهرش كه زنى بسيار زيبا بود در آن چادر بود، خواهر حارثه او را بدرون چادر دعوت كرد و از مهمان تازه وارد (چنانچه رسم عرب بود) پذيرائى كرد و از چادر بيرون رفت، هنگام بيرون رفتن نظر سهل باو افتاد، و زيبائى فوق العاده‌اش او را بشگفت در آورد، و هواى ازدواج با او بسرش افتاد ولى حياء مانع از اظهار اين پيشنهاد بود، و تا چند روزى در آن چادر مهمان بود، در يكى از روزها كه آن زن در خيمه نشسته بود سهل بيرون رفت و در پشت چادر نشست و اشعارى كه از عشق درونى و محبت قلبيش نسبت بآن آگاهى ميداد بصورت خطاب بچادر سرود و در آخرش اين مصراع را گفت، كه يعنى آنچه تا بحال گفتم اى چادر بتو گويم ولى اى همسايه چادر (مقصودش آن زن است) تو گوش كن و مخاطب در حقيقت تو هستى.

(دنباله حديث ١٤).

و در روايت ديگرى از حضرت صادق عليه السّلام است كه معناى آن اينست (يعنى معناى حديث گذشته) كه هر چه خداى عز و جل به پيغمبرش صلى اللَّه عليه و آله عتاب فرموده مقصود از آن ديگران است‌