ترجمه اصول کافي شيخ کليني - مصطفوى، سيد جواد - الصفحة ١٢٩ - باب مستضعف (ناتوان در دين)
و حاكم بر شما داند، و حق شما را بستم بگيرد بيزارم؟ فرمود: تو چيزى را نادان نيستى، اين همانست كه بخدا سوگند ما هم بر آن هستيم (و بدان معتقديم) عرضكردم: آيا كسى كه اين امر را نداند (و از عذاب خداوند يا خلود در آتش) سالم ماند؟ فرمود: نه، مگر مستضعفان، عرضكردم: آنها كيانند، فرمود:
زنان و فرزندان شما، سپس فرمود: آيا ام ايمن را ديدهاى؟ همانا من گواهى دهم كه او اهل بهشت است در صورتى كه آنچه شما بر آيند (و بدان معتقديد) نميدانست.
توضيح
- فيض عليه الرحمه گويد: شايد ام ايمن نام زنى در آن زمان بوده است كه نزد مخاطب معروف بوده، و محتمل است كه مقصود همان ام ايمنى بوده است كه در زمان رسول خدا (ص) بوده و آن حضرت (ص) گواهى داد كه او از اهل بهشت است، و مجلسى (ره) گويد: ام ايمن همان آزادشده رسول خدا (ص) بوده و از گواهان فدك است، و خاصه و عامه از پيغمبر (ص) روايت كنند كه او اهل بهشت است، تا آنجا كه گويد:
«و ما كانت تعرف ما انتم عليه ...» يعنى در صورتى كه او امامت ساير امامان جز امير المؤمنين عليه السّلام را را نميدانست و در اين باره معذور بود چون نشنيده بود و حجت بر او تمام نشده بود، و هم چنين مستضعف بهمين جهت معذور است، و اما در باره امامت أمير المؤمنين و معرفت نداشتن ام ايمن بدان بسيار بعيد است و اينكه ام ايمن زن ديگرى بوده باشد كه نزد مخاطب معروف بوده بعيدتر است (پايان) و اين اشاره بكلام فيض (ره) است، ولى اين استبعاد زيادى كه مجلسى عليه الرحمه كرده و جهش ظاهر نيست بلكه از سياق روايت ظاهر گردد كه بعيد نيست مقصود آن ام ايمن نبوده باشد، زيرا گواهى دادن حضرت صادق عليه السّلام باينكه او اهل بهشت است با اينكه پيش از آن رسول خدا (ص) بدان گواهى داده، و نشناختن او آنچه شيعيان زمان حضرت صادق عليه السّلام بدان معتقد بودهاند با اينكه او در زمان خلافت عثمان از دنيا رفته چندان مهم نبوده و هم چنين از لفظ «أ رأيت» و ديگر مطالب استفاده شود كه احتمال فيض (ره) چندان بعيد نيست.
٧-
ابو بصير گويد: حضرت صادق عليه السّلام فرمود: هر كه اختلاف مردم را (در دين بفهمد مستضعف نباشد (زيرا در اين صورت پيدا كردن مذهب حق بر او عقلا و شرعا لازم است).
٨-
جميل بن دراج گويد بحضرت صادق عليه السّلام عرضكردم: هر آينه من گاهى بياد اين مستضعفين مىافتم و ميگويم: ما و آنها در منازل بهشت همراهيم؟ پس حضرت صادق عليه السّلام فرمود: هرگز خداوند