گفتم: «صلى اللَّه عليك» و عرضكردم: قربانت: اگر مانند شما (امام معصومى) عطسه زد همان طور كه ما بهم ميگوئيم «يرحمك اللَّه» آن طور بگوئيم يا اين طور كه من ميگويم؟ فرمود: چرا مگر نميگوئى: «صلى اللَّه على محمد و آله»؟ عرضكردم: چرا، فرمود: (تو ميگوئى:)

«ارحم محمدا و آل محمد»

(يعنى پس از آنكه ميگوئى:

«صلى اللَّه على محمد و آله»

دنبالش ميگوئى:

«ارحم محمدا و آل محمد»

و اين هر دو طلب رحمت است بدو لفظ: يكى بلفظ

«يرحمك اللَّه»

و ديگر بلفظ

«ارحم محمدا و آل محمد»

- از فيض- ره-) سپس فرمود: آرى محققا خداوند بر محمد صلوات و رحمت فرستاده و جز اين نيست كه صلوات ما بر او براى ما رحمت و تقرب بخدا است.

شرح‌

- يعنى باكى نيست هر كدام يك از اين دو لفظ را بگوئى زيرا هر دو بمعناى طلب رحمت خداوند است. و محتمل است معناى فرمايش امام عليه السلام اين باشد كه‌

«صلى اللَّه عليك»

بهمان معناى‌

«ارحم محمدا و آل محمد»

است كه آنهم از لحاظ معنا بازگشتش به‌

«يرحمك اللَّه»

است پس هر دو لفظ داراى يك معنى است.

٥-

احمد بن محمد بن ابى نصر گويد: از حضرت رضا عليه السّلام شنيدم كه ميفرمود: دهن دره از شيطان است و عطسه از خداى عز و جل است.

شرح‌

- مجلسى (ره) گويد: اينكه دهن دره را از جانب شيطان دانسته براى آنست كه دهن دره بواسطه سنگينى بدن و پرى شكم و سستى و ميل آن بخواب است، و مقصود حضرت باز داشتن مردمان است از آنچه باعث پديد آمدن دهن دره است مانند پرخورى و سيرى و مانند اينها كه انسان را از طاعات سنگين كند و از انجام خيرات كسل نمايد، و فيض (ره) گويد: جهتش اينست كه پيدايش آن از غفلتى است كه از واگذاردن خداوند شخص را بحال خود پديد آمده، زيرا كه چون خداوند بنده را بحال خود گذارد از ياد خدا غافل شود (و نشانه‌اش دهن دره است) و اما وجه اينكه عطسه از طرف خدا است اين است كه اوست كه بنده‌اش را وادار بعطسه كرده تا آن بنده هنگام زدن عطسه بياد خدا افتد، و ذكر او را بگويد و اين معانى است كه از حديث آينده استفاده شود.

٦-

صالح بن ابى حماد گويد: از حضرت موسى بن جعفر عليه السلام از عطسه و سر اينكه دنبالش حمد خدا را بايد كرد پرسيدم؟ فرمود: همانا براى خدا بر بنده‌اش نعمتهائى است از سلامتى بدن و اعضاى‌