- از روى هم رفته اين حديث مذمت بزرگى براى زراره استفاده شود در صورتى كه تمامى دانشمندان شيعه بر جلالت مقام و عدالت و راستگوئى زراره اتفاق دارند، و از اين رو در پاسخ گوئى باين حديث فرموده‌اند: اين گفتگوى زراره در آغاز كار او بوده چنانچه از خود حديث هم استفاده شود كه در سنين جوانى بوده و دلش راضى نمى‌شده كه مخالفين ببهشت روند و آنان را كافر مى‌دانسته، و بعد از اين عقيده برگشته و با بيان امام عليه السّلام قانع شده است، و گذشته از اين حديث در مقابل احاديث بسيارى كه مدح و وثاقت او رسيده است مقاومت نكند خصوصا كه از جهت ارسال اين حديث را ضعيف دانسته‌اند، و وجه ديگر ضعف آن، بودن محمد بن عيسى در سند آن است كه گر چه مدح و توثيقى از برخى از علماء اماميه در باره او رسيده لكن سيد بن طاوس و صدوق و استادش ابن وليد او را ضعيف شمرده‌اند، و مجلسى (ره) از شهيد ثانى نقل كند كه فرموده: روشن شده است كه تمام اخبارى كه در مذمت زراره رسيده است سندش بمحمد بن عيسى ميرسد، و اين قرينه بزرگى است بر اين كه نسبت باو حسادت ورزيده و انحرافى از او داشته است.

باب مستضعف (ناتوان در دين)

١-

زراره گويد: از حضرت باقر عليه السّلام راجع بمستضعف پرسش كردم: فرمود: او كسى است كه حيله بكفر ندارد كه كافر شود، و راهى بايمان نيابد (تا مؤمن گردد) نتواند مؤمن شود و نتواند كافر گردد، و آنها كودكانند، و هر مرد و زنى كه عقل (و خرد) آنها چون عقل كودكان است، و قلم (تكليف) از آنان برداشته شده است.

توضيح‌

- مجلسى (ره) گويد: اين كه حضرت در كفر تعبير به حيله فرمود و در ايمان تعبير به راه براى اين كه كفر راهى و دليل ندارد، و اگر چيزى هم باشد كه انسان را بكفر بكشاند همان حيله‌گرى و نيرنگ و شبهات شيطانى است، ولى اين كلام مجلسى (ره) با حديث آينده سازگار نيست.

٢-

و نيز زراره از آن حضرت عليه السّلام حديث كند كه فرمود: مستضعفان «آن كسانند كه چاره‌اى نتوانند و راه بجائى نبرند» فرمود: (يعنى) چاره بسوى ايمان نتوانند و كافر هم نشوند، (و اينها كودكانند.