شرح- در كلام حضرت كه فرمود: «برادرت در دين او ...» دو احتمال ميرود، يكى آنكه مقصود برادر دينى باشد كه در اين صورت فهميده شود: كه غيبت كافر و مخالف جايز است، و ديگر آنكه جمله متعلق به «تقول» باشد كه معنا چنين شود كه «بگوئى در باره دين او چيزى را كه نكرده است» بنسبت دادن كفر يا معصيتى باو، و هر دو احتمال را مجلسى (ره) ذكر كرده است و سپس گويد: اين حديث دلالت كند كه غيبت شامل بهتان نيز مى‌شود و اين اصطلاح ديگرى است براى غيبت. سپس وجهى ذكر كرده براى اينكه مقصود همان غيبت اصطلاحى باشد و معناى تازه نباشد.

٤-

از حضرت صادق عليه السّلام حديث شده كه فرمود: از پيغمبر (ص) پرسيدند: كفاره غيبت چيست؟

فرمود: از خداوند طلب آمرزش كنى براى آنكه غيبتش كردى هر زمان بيادش افتادى.

شرح‌

- از اين حديث استفاده شود كه در كفاره غيبت استحلال (و حلاليت طلبيدن) واجب نيست چنانچه جماعتى نيز واجب ندانسته‌اند، و در مقابل جمع زيادى واجب دانسته‌اند و جمعى تفصيل داده‌اند ميانه آن موردى كه غيبت بگوش او رسيده باشد كه: اينجا استحلال واجب است، و آنجائى كه بگوشش نرسيده باشد كه واجب نيست و استغفار كافى است مجلسى (ره) گويد: ممكن است اين خبر را نيز حمل بر اين صورت دوم كرد و بدين وسيله ميان تمامى اخبار در باب غيبت جمع كرد و توافق داد.

٥-

ابن ابى يعفور از حضرت صادق عليه السّلام حديث كند كه فرمود: هر كه بمرد مؤمن يا زن مؤمنه بهتان زند بآنچه در او نيست، خداوند او را در طينت خبال برانگيزد و نگهدارد تا از آنچه گفته بيرون آيد، گويد: من عرضكردم: طينت خبال چيست؟ فرمود: چركى است كه از فرج زنان بدكاره بيرون آيد.

شرح‌

- معناى كلام حضرت كه فرمود: «تا از آنچه گفته بيرون آيد» ممكن است كنايه از دوام و خلود باشد زيرا اثبات آن بر او ممكن نيست چون كه بهتان زده، و محتمل است مقصود پاك شدن از چركى گناه بوسيله آتش باشد، و طيبى در شرح مشكاة گفته است: يعنى توبه كند يا پاك شود، و مجلسى (ره) فرمايد: شايد مقصودش توبه در دنيا باشد لكن بعيد است.

٦-

از يحيى ازرق حديث شده كه گفت: حضرت ابو الحسن (موسى بن جعفر) عليه السّلام بمن فرمود: