بنابراين؛ در حالات شديد خطر، متمرّدان و سركشان را نه‌تنها از مال و ثروتشان، بلكه از زندگى‌شان نيز محروم مى‌سازد، امّا در حالت فساد همگانى خداى سبحان در اين رويارويى تمام افراد را نابود و هلاك مى‌كند: «وَ كَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى‌ وَ هِيَ ظالِمَةٌ.»[٣]، «فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْناها تَدْمِيراً.»[٤].

طبيعى است كه اين به استثناى كسانى است كه دليلى بر احسان و طاعتشان دارند و خداوند آنان را از افتادن در هلاكت نجات مى‌دهد: «نَجَّيْناهُمْ بِسَحَرٍ نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنا كَذلِكَ نَجْزِي مَنْ شَكَرَ.»[٥]، «إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ.»[٦].

و هم‌چنين قرآن كريم بدون توقّف، تاريخ امّت‌هاى گنه‌كار را مطرح مى‌كند تا اين‌كه براى ستمگرانى كه مانند پيشينيانشان در روى زمين عمل مى‌كنند، تجسّم‌بخش هميشگى در ذهنشان باشد، به‌ويژه كافران زمان پيامبر ٦ كه نه بهتر از پيشينيان بودند و نه قدرتمندتر از آنها: «أَ كُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ أُولئِكُمْ أَمْ لَكُمْ بَراءَةٌ فِي الزُّبُرِ.»[٧]، بلكه برعكس آنها بودند: «مَكَّنَّاهُمْ فِي‌

[١] - مائده( ٥) آيه ٦٦: اگر آنها تورات و انجيل را برپا دارند( و آن را به عنوان يك دستور العمل به كار بندند) و به همه آن‌چه از طرف پروردگارشان نازل شده. از كتب پيشين و قرآن بدون تبعيض عمل كنند، از آسمان و زمين نعمت‌هاى الهى فراخواهد گرفت، با اين‌كه بسيارى از آن‌ها بدكارند، ولى جمعيّتى معتدل و ميانه‌رو در ميان آنها وجود دارد.

[٢] - جنّ( ٧٢) آيه ١٦: اگر آنها( جنّ و انس) در راه ايمان استقامت ورزند، با آب فراوان سيرابشان مى‌كنيم.

[٣] - هود( ١١) آيه ١٠٢:( آرى) اين‌چنين بود مجازات پروردگار تو نسبت به شهرها و آبادى‌ها كه ستم مى‌كردند، هنگامى كه آنها را تسليم هلاكت كرد.

[٤] - اسراء( ١٧) آيه ١٦: و استحقاق مجازات يافتند، آنها را به شدّت درهم مى‌كوبيم.

[٥] - قمر( ٥٤) آيه‌هاى ٣٤ و ٣٥: سحرگاهان از آن( سرزمين بلا) رهايى بخشيديم، نعمتى بود از ناحيه ما، آرى اين‌گونه كسى را كه شكر كند، پاداش مى‌دهيم.

[٦] - صافات( ٣٧) آيه ٨٠: ما اين‌گونه نيكوكاران را پاداش مى‌دهيم.

[٧] - قمر( ٥٤) آيه ٤٣: آيا كافران شما بهتر از آنانند يا براى شما امان‌نامه‌اى در كتاب‌هاى آسمانى نازل شده است!