آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٨٢ - الف - انگيزههاى درونى
بيانات و تفسيرات خود را براساس آنها نهاده و ستايش خود را براى شعار و يا قاعده مشخّصى تجويز مىكند، كه مىخواهد بدان وسيله براى اراده، توانى پرقدرت ايجاد كند و با منحصر كردن اراده فعل را داخل آن قرار داده، بدون اينكه درهاى ديگرى را بگشايد و يا جاى توقّعى را باقى بگذارد:
عمل پاك متضمّن چنين صفاتى است: «قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً.»[١]، «ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا.»*[٢].
عمل پاك خير فراوان است: «وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً.»[٣].
و آن (علىرغم احساسهاى متفاوت) يك واقعيّت است: «اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ.»*[٤].
و آن بهترين عمل است: «وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ.»[٥].
و آن عادلانهترين كارهاست: «ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ.»[٦].
و آن ارزشمندترين چيزهاست: «وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ.»[٧].
و آن ملاك تقواست: «أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ.»[٨].
[١] - بقره( ٢) آيه ٢٦٣: گفتار پسنديده( در برابر ارباب حاجت) و عفو و گذشت( از خشونتهاى آنان) از بخششى كه آزارى به دنبال آن باشد، بهتر است.
[٢] - بقره( ٢) آيه ٢٦٣، نساء/ ٥٨، ٥٩، ١٢٨، اعراف/ ٢٦، توبه/ ١٢٠، اسراء/ ٣٥(- دو آ و شش ب): چرا كه اين كار به سود شماست و سرانجامش( از همه) بهتر است.
[٣] - بقره( ٢) آيه ١٧٧، ١٨٩، ٢٦٩، آل عمران/ ٩٢(- چهار ب): و هركس كه به او دانش داده شده است، خير فراوانى داده شده است.
[٤] - بقره( ٢) آيه ١٢٢، نساء/ ١٩/(- دو ب): به خاطر بياوريد نعمتهايى را كه به شما ارزانى داشتم.
[٥] - نساء( ٤) آيه ١٢٥، مائده/ ٥٠، فصّلت/ ٣٣(- يك آ و ٢ ب): چه آيينى بهتر است، از آيين كسى كه با تمام وجود خود، در برابر خدا تسليم شده و دست از نيكوكارى برنمىدارد.
[٦] - بقره( ٢) آيه ٢٨٢، احزاب/ ٥(- ٢ ب): اين در نزد خدا به عدالت نزديكتر ... و بهتر است.
[٧] - عنكبوت( ٢٩) آيه ٤٥(- يك الف): ذكر خدا از آن هم برتر و بالاتر است.
[٨] - بقره( ٢) آيه ١٧٧، حج/ ٣٢، زمر/ ٣٣، حجرات/ ٣(- يك الف و سه ب): آنها كسانى هستند كه راست مىگويند و آنان پرهيزگارانند.