آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٥٥٢ - د - آيا نيت تنها كافى است؟
خدا ٦ در روايتى از قول پروردگار عزّ و جلّ نقل مىكند: «خداى تعالى خوبىها و بدىها را ثبت كرده، و آنگاه توضيح داده است، به اين ترتيب هركس بر حسنهاى همّت گمارد، ولى آن را انجام ندهد، خداوند آن را در نزد خود يك حسنه كامله مىنويسد، ولى اگر تصميم گرفته و انجام بدهد، آن را در نزد خود ده حسنه تا هفتصد برابر و تا چندين برابر بيشتر مقرّر فرموده است.»[١].
ثانيا- و كمتر از آن نيست دلالت آنچه را كه قرآن مجيد نسبت به تفاوت بين مجاهدان و غيرمجاهدان و در همين راستا، بين ضعفا و افراد سالم اثبات كرده است[٢] و حق آن است كه تمام اينها تحت عنوان مؤمنان قرار دارند و همه آنها به نعمتهاى اخروى وعده داده شدهاند و ليكن همه آنان در يك درجه نيستند.
از اينرو، قرآن كريم يكجا نفرموده است: همه آنانىكه هماكنون جهاد مىكنند، از ديگران بالاترند، ولى اين برترى مقام به دنبال حالت آنها تغيير مىكند: گاهى درجات زيادى نسبت به افراد سالم از مؤمنان دارند و گاهى در يك درجه نسبت به ضعفا برترى دارند. و اين جاست كه برهان ما در پردهاى نهفته است، زيرا اين يك درجه و يا درجات برترى از كجا مىآيد؟
درحالىكه بين افرادى كه تنها برحسب نيّاتشان جهاد مىكنند، تفاوتى بين كوششى كه مبذول مىدارند و فداكارىهاى سخاوتمندانه و از اين قبيل وجود ندارد، با آنهايى كه مال و جانشان را بذل مىكنند، و اين همان چيزى است كه نصّ قرآنى نيز به ما مىفرمايد: «فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدِينَ دَرَجَةً وَ كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً دَرَجاتٍ مِنْهُ وَ مَغْفِرَةً وَ رَحْمَةً.»[٣]. و در عبارت ديگر به مقدار مشخّص بزرگترى مقرّر مىدارد: «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لا نَصَبٌ وَ لا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا يَطَؤُنَ مَوْطِئاً يَغِيظُ الْكُفَّارَ
[١] - ر ك: صحيح بخارى: ٥/ ٢٣٨٠، حديث ٦١٢٦؛ صحيح مسلم: ١/ ١١٨، حديث ١٣١؛ الايمان ابن منده: ١/ ٤٩٤، حديث ٣٨٠؛ مسند احمد: ١/ ٣٦٠، حديث ٣٤٠٢؛ التّرغيب و التّرهيب: ١/ ٢٧، حديث ٢١؛ فتح البارى: ١١/ ٣٢٤؛ المسند المستخرج على صحيح مسلم: ١/ ١٩٩، حديث ٣٣٩؛ شعب الايمان: ١/ ٣٠٠، حديث ٣٣٤؛ الأحكام ابن حزم: ٦/ ٣٠٧.
[٢] - مفسّران گفتهاند: بايد مقصود از ايشان تنها آن كسانى باشد كه حضورشان در خطّ جبهه جنگ به خاطر دفاع مشترك لازم نيست.
[٣] - نساء( ٤) آيههاى ٩٥، ٩٦: خداوند مجاهدانى را كه با مال و جان خود در راه او پيكار مىكنند، بر خوددارىكنندگان از شركت در ميدان جهاد برترى عظيمى بخشيده، به هردو دسته( مجاهدان و غيرمجاهدان) وعده نيك داده است، خداوند مجاهدان را بر قاعدان اجر عظيمى بخشيده است.