آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٤٠٠ - الف - انگيزههاى درونى
- فسق و فجور و خلافكارى: «فَطالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ.»[١].
- ستمگرى: «وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ.»[٢].
- ظلم به خويشتن: «وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ.»[٣].
- خطاى بزرگ: «وَ الْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ.»[٤]، «أَ فَأَصْفاكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَنِينَ وَ اتَّخَذَ مِنَ الْمَلائِكَةِ إِناثاً إِنَّكُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظِيماً.»[٥].
- جرم و گناه كبيره: «وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَهُمْ إِلى أَمْوالِكُمْ إِنَّهُ كانَ حُوباً كَبِيراً.»[٦].
- گناه قلبى: «وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ.»[٧].
- خودفريبى: «عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آياتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.»[٨].
[١] - حديد( ٥٧) آيه ١٦، ٢٦، ٢٧، بقره/ ٢٨٢، آل عمران/ ٨٢، مائده/ ٣، ٥٩، ٨١، انعام/ ١٢١، ١٤٥، توبه/ ٨، ٦٧، نور( ٢٤) آيه ٤، ٥٥، حشر/ ١٩(- ٥ الف و ١٠ ب): سپس زمانى طولانى بر آنها گذشت،( خدا را فراموش كردند) و قلبهايشان قساوت پيدا كرد و بسيارى از آنها گنهكارند.
[٢] - بقره( ٢) آيه ١٤٠، ١٤٥، ٢٢٩، ٢٥٤، آل عمران/ ٩٤، مائده/ ١٠٧، انعام/ ٢١، ٥٢، ٩٣، ١٤٤، ١٥٧، اعراف/ ٣٧، توبه( ٩) آيه ٢٣، يونس/ ١٧، ١٠٦، هود/ ١٨، كهف/ ٥٠، ٥٧، مريم/ ٣٨، نور/ ٥٠، فرقان/ ٤، عنكبوت/ ٤٩، ٦٨، روم( ٣٠) آيه ٢٩، لقمان/ ١١، سجده/ ٢٢، زمر/ ٣٢، حجرات/ ١١، ممتحنه/ ٩/ صف/ ٧(- ١٩ الف و ١١ ب): و چه كسى ستمكارتر از آن كسى است كه شهادت الهى را كه نزد اوست كتمان كند!
[٣] - بقره( ٢) آيه ٢٣١، نساء/ ٩٧، اعراف/ ١٧٧، يونس/ ٢٣٦، ٤٤، فاطر/ ٣٢، طلاق/ ١(- ٤ الف و ٣ ب):( چرا كه) هركس چنين كند به خويشتن ظلم و ستم نموده است.
[٤] - بقره( ٢) آيه ٢١٧: ايجاد فتنه( و منحرف ساختن مردم از دين خدا) از قتل هم بالاتر است.
[٥] - اسراء/ ٤٠، بقره( ٢) آيه ٢١٧، كهف/ ٥، مريم/ ٨٩، نور/ ١٥، احزاب/ ٥٣(- ٣ الف و ٣ ب): آيا پروردگار شما پسران را تنها در سهم شما قرار داد و دخترانى را از فرشتگان براى خود انتخاب كرد؟ شما سخن بسيار بزرگ و كفرآميزى مىگوييد!
[٦] - نساء( ٤) آيه ٢، ٢٠، ٤٨، ٥٠، ١١٢، بقره/ ١٨٨، مائده/ ١٠٦، اسراء/ ٣١، احزاب/ ٥٨، حجرات/ ١٢(- ٢ الف و ٨ ب): و اموال آنها را با اموال خود نخوريد، اينگونه تعدّى و تجاوز به اموال يتيمان گناه بزرگى است.
[٧] - بقره( ٢) آيه ٢٨٣:(- يك ب) شهادت را كتمان نكنيد و هركس آن را كتمان كند، قلبش گنهكار است.
[٨] - بقره( ٢) آيه ١٨٧(- يك ب): خداوند مىدانست كه شما به خويشتن خيانت مىكرديد( و اين عمل را كه ممنوع بود، بعضا-- انجام مىداديد) خدا بر شما توبه كرد و شما را بخشيد،( اكنون كه چنين است) با آنها آميزش كنيد و آنچه را خداوند بر شما مقرّر كرده است، طلب نماييد، بخوريد و بياشاميد تا رشته سپيد صبح از رشته سياه شب براى شما آشكار گردد، سپس روزه را تا شب تكميل كنيد، هنگامى كه در مساجد مشغول اعتكاف هستيد، با زنان آميزش نكنيد. اينها مرزهاى الهى است به آنها نزديك نشويد، آرى! اينچنين خداوند آيات خود را براى مردم روشن مىسازد، شايد پرهيزگارى پيشه كنند.