آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٧٥ - الف - انگيزههاى درونى

اعمال نيكو: «لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا.»*[١].

اقوال نيكو و سخنان نيك: «وَ قُلْ لِعِبادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ.»[٢].

راستى و درستى: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ.»[٣].

پاكدامنى و وقار: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى‌ لَهُمْ.»[٤].

استفاده از موادّ پاك و پاكيزه: «يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ.»[٥].

دلاورى، چابكى و پايدارى: «وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ.»[٦].

نرم‌خويى و تواضع: «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً.»[٧].

هوشيارى و بينش در احكام: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقى‌ إِلَيْكُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً.»[٨].

[١] - هود( ١١) آيه ٧، كهف/ ٧، ملك/ ٢(- ٣ آ): به اين خاطر قرار داد تا شما را بيازمايد تا كدامين بهتر عمل مى‌كنيد.

[٢] - اسراء( ١٧) آيه ٥٣(- يك آ): و به بندگان من بگو! سخنى را بگويند كه بهترين باشد.

[٣] - نساء( ٤) آيه ١٧١، توبه/ ١١٩، زمر/ ٣٣(- ١ آ و ٢ ب): اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! از مخالفت فرمان خدا بپرهيزيد و با صادقان باشيد.

[٤] - ر ك: نور/ ٣٠، ٣١، ٣٣، احزاب/ ٣٢ و ٣٣، معارج/ ٢٩ و ٣٠، مدّثر/ ٤(- ٢ آ و ٥ ب): به مؤمنان بگو! چشم‌هاى خود را( از نامحرمان) فروگيرند و عفاف خود را حفظ كنند، اين براى آنها پاكيزه‌تر است.

[٥] - بقره( ٢) آيه ١٦٨، ١٧٢، مائده/ ٤ و ٥، نحل/ ١١٤(- يك آ و ٤ ب): اى مردم! از آن‌چه در زمين است، حلال و پاكيزه بخوريد، و از گام‌هاى شيطان پيروى نكنيد كه او دشمن آشكار شماست.

[٦] - بقره( ٢) آيه ١٧٧، كهف/ ٢٨، مدّثّر/ ٧(- ٢ آ و يك ب): كسانى هستند كه در هنگام محروميّت و فقر و به هنگام بيمارى و درد و هم‌چنين در وقت جنگ با دشمن صبر و استقامت به خرج مى‌دهند و در برابر اين‌ها زانو نمى‌زنند، آنها راستگويان و پرهيزگارانند.

[٧] - فرقان( ٢٥) آيه ٦٣(- يك آ): و بندگان خاصّ خداوند رحمان كسانى هستند كه با آرامش و بى‌تكبّر روى زمين راه مى‌روند و هنگامى كه جاهلان آنها را مورد خطاب قرار مى‌دهند( و از روى جهل سخن زشت مى‌گويند)، در پاسخ آن‌ها سلام مى‌گويند.

[٨] - نساء( ٤) آيه ٩٤، حجرات/ ٦ و ١٢(- سه ب): اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، هنگامى كه در راه جهاد گام برمى‌داريد، تحقيق و جستجو كنيد و به كسانى كه اظهار اسلام مى‌كنند، نگوييد مسلمان نيستيد.