آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٩٤ - الف - انگيزههاى درونى

- سرگردانى در تاريكى‌ها: «وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ.»[١].

- انحراف و كجى از راه راست: «وَ إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ.»[٢].

- راه بد: «إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ مَقْتاً وَ ساءَ سَبِيلًا.»[٣].

- دگرگونى ارزش‌ها: «يُحِلُّونَهُ عاماً وَ يُحَرِّمُونَهُ عاماً لِيُواطِؤُا عِدَّةَ ما حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا ما حَرَّمَ اللَّهُ زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمالِهِمْ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ.»[٤].

- حركت واژگونه: «أَ فَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلى‌ وَجْهِهِ أَهْدى‌ أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.»[٥].

- سقوط و فروافتادن: «وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَكَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ أَوْ تَهْوِي بِهِ الرِّيحُ فِي مَكانٍ سَحِيقٍ.»[٦].

- پيروى كوركورانه از هواى نفس: «أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ.»[٧].

- هواپرستى: «أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ.»[٨].

- به جان خود عذاب را خريدن: «بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِما أَنْزَلَ اللَّهُ.»[٩].

[١] - بقره( ٢) آيه ١٧، انعام/ ٣٩، ١٢٢، رعد/ ١٦، ابراهيم/ ١، نور/ ٤٠، فاطر/ ٢٠، حديد/ ٩، طلاق/ ٢(- ٧ الف و ٢ ب): و در ظلمت رهايشان مى‌كند، به‌گونه‌اى كه چيزى را نبينند.

[٢] - ر ك: مؤمنون/ ٧٤، نساء/ ٢٧، ١٣٥، نمل/ ٦٠(- دو آ و دو ب): و كسانى كه به آخرت ايمان ندارند، به‌طور مسلّم از اين صراط منحرفند.

[٣] - نساء( ٤) آيه ٢٢، اسراء/ ٣٢(- يك الف و يك ب): زيرا اين كار عمل زشتى است و روش نادرستى مى‌باشد.

[٤] - توبه( ٩) آيه ٣٧، كهف/ ١٠٤، فاطر/ ٨، زخرف/ ٣٧، محمّد/ ١٤، حجرات/ ١١(- ٣ الف و ٣ ب): آن‌ها در يك سال ماهى را حلال مى‌شمرند و سال ديگر همان ماه را تحريم مى‌كنند تا به گمان خود با تعداد ماه‌هايى كه خدا تعيين كرده، تطبيق دهند.

اعمال زشتشان در نظرشان جلوه كرده بود، خداوند گروه كافران را هدايت نمى‌كند.

[٥] - ملك( ٦٧) آيه ٢٣(- يك آ): آيا كسى كه به رو افتاده حركت مى‌كند، به هدايت نزديك‌تر است يا كسى كه راست قامت در صراط مستقيم گام برمى‌دارد؟

[٦] - حج( ٢٢) آيه ٣١(- يك ب): و كسى كه شريك براى خدا قرار دهد، گويى از آسمان سقوط كرده و يا تندباد او را به جاى دوردستى پرتاب مى‌كند.

[٧] - انعام( ٦) آيه ١١٩، اعراف/ ١٧٦، كهف/ ٢٨، قصص/ ٥٠، روم/ ٢٩، شورى/ ١٥، محمّد/ ١٤ و ١٦(- ٦ الف و ٢ ب): آيا ديدى كسى را كه معبود خود را هواى نفس خويش برگزيده است؟

[٨] - فرقان( ٢٥) آيه ٤٣، جاثيه/ ٢٣(- ٢ الف): آيا ديدى كسى را كه معبود خود را هواى نفس خويش برگزيده است؟!

[٩] - بقره( ٢) آيه ٩٠، ١٠٢، آل عمران/ ١٨٧، كهف/ ٥٠(- يك الف و ٣ ب): آن‌ها در برابر چه بهاى بد، خود را فروختند؟ آن‌ها به آن چه خداوند نازل كرده بود، به خاطر حسد كافر شدند.