آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٩٧ - الف - انگيزههاى درونى
أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ.»[١].
- و بدون برهان و دليل: «سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِما أَشْرَكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً.»[٢]، و بدون تجربه: «ما أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لا خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ وَ ما كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً.»[٣].
- داورى ناروا و بد: «فَما كانَ لِشُرَكائِهِمْ فَلا يَصِلُ إِلَى اللَّهِ وَ ما كانَ لِلَّهِ فَهُوَ يَصِلُ إِلى شُرَكائِهِمْ ساءَ ما يَحْكُمُونَ.»[٤].
- برهان و استدلال بىپايه: «وَ الَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما اسْتُجِيبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ داحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ عَلَيْهِمْ غَضَبٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ.»[٥].
- بىپايه بودن: «قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لَسْتُمْ عَلى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ.»[٦].
- سستى و بىپايه بودن: «أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى تَقْوى مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ فَانْهارَ بِهِ فِي نارِ جَهَنَّمَ.»[٧].
[١] - بقره( ٢) آيههاى ٨٠، ١٦٩، نساء/ ١٥٧، انعام/ ١٠٠، ١٠٨، ١١٩، ١٤٠، ١٤٣، ١٤٤، ١٤٨، اعراف/ ٢٨، ٣٣، يونس/ ٦٨، كهف/ ٥، حج/ ٧١، نور/ ١٥، روم/ ٢٩، لقمان/ ٦، زخرف/ ٢٠، جاثيه/ ٢٤، احقاف/ ٤، نجم/ ٢٨(- ١٧ الف و ٥ ب): آنها گفتند: هرگز آتش دوزخ جز چند روزى به ما نخواهد رسيد، بگو آيا پيمانى نزد خدا بستهايد؟ كه هرگز خداوند تخلّف از پيمان نخواهد كرد.
[٢] - آل عمران( ٣) آيه ١٥١، اعراف/ ٣٣، انبياء/ ٢٤، حج/ ٧١، نمل/ ٦٤، صافّات/ ١٥٦، غافر/ ٣٥، نجم/ ٢٣(- ٦ الف و ٢ ب): ما به زودى در دل كفّار رعب و وحشت مىافكنيم، به اين جهت كه آنها چيزهايى را بدون دليل شريك خدا قرار داده بودند.
[٣] - كهف( ١٨) آيه ٥١، صافّات/ ١٥٠، زخرف/ ١٩(- ٣ الف): من هرگز آنها( ابليس و فرزندانش) را به هنگام آفرينش آسمانها و زمين و نه به هنگام آفرينش خودشان حاضر نساختم و من هيچگاه گمراهكنندگان را دستيار خود قرار نمىدهم.
[٤] - انعام( ٦) آيه ١٣٦، نحل/ ٥٩(- ٢ الف): سهمى را كه براى بتها قرار داده بودند، هرگز به خدا نمىرسيد و امّا سهمى را كه براى خدا قرار داده بودند، به بتها مىرسيد، چه بد حكم مىكنند!
[٥] - شورى( ٤٢) آيه ١٦(- يك الف): آنها كه درباره خداوند يكتا به محاجّه برمىخيزند، بعد از آنكه دعوت او از سوى مردم پذيرفته شد، دليل آنها نزد پروردگارشان باطل و بىاساس است و خشم و غضب پروردگار بر آنهاست و عذابى شديد.
[٦] - مائده( ٥) آيه ٦٨(- يك ب): بگو: اى اهل كتاب! شما هيچ موقعيّتى نخواهيد داشت، مگر آن زمانى كه تورات و انجيل و تمام كتب آسمانى را كه بر شما نازل شده، بدون تبعيض و تفاوت برپا داريد.
[٧] - توبه( ٩) آيه ١٠٩(- يك ب): آيا كسى كه بناى آن مسجد را برپايه تقوا و پرهيز از مخالفت فرمان خدا و جلب خشنودى او-- نهاده است، بهتر است يا كسى كه شالوده آن را بر لبه پرتگاه سستى در كنار دوزخ نهاده كه به زودى در آتش دوزخ سقوط خواهد كرد؟