آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٨٤ - الف - انگيزههاى درونى

بشتابيم و به درگاه او بناليم: «أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ.»[١].

و عمل پاكيزه دل‌هاى ما را پاك و تزكيه مى‌نمايد: «ذلِكُمْ أَزْكى‌ لَكُمْ وَ أَطْهَرُ.»[٢].

و باعث انبساط روح مى‌شود و بر افزايش قدرت او را كمك مى‌كند: «وَ إِنْ قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكى‌ لَكُمْ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ.»[٣]. يا كمك مى‌كند بر اين‌كه از تفكّرى كه دارد، به خوبى گذر كند، به‌طورى كه هرچه بيشتر در دل اثر كند: «إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا.»[٤].

و باعث تثبيت و تقويت روح و روان است: «ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ تَثْبِيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصابَها وابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَها ضِعْفَيْنِ.»[٥].

و نيز باعث آرامش روح است: «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ.»[٦].

و از دل، شكّ و ترديد را مى‌زدايد: «وَ أَدْنى‌ أَلَّا تَرْتابُوا.»[٧].

و آدمى را از تبهكارى دور مى‌كند: «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‌ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ.»[٨]. و تقوا را عايد انسان مى‌كند و يا انسان را به پرهيزگارى نزديك مى‌سازد: «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ.»*[٩].

و هم‌چنين انسان را بازمى‌دارد، از اين‌كه به ظلم و ستم ناخواسته دچار شود و به دنبال آن پشيمان گردد: «أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى‌ ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ.»[١٠]

[١] - نور( ٢٤) آيه ٢٢(- يك ب): آيا دوست نمى‌داريد خداوند شما را بيامرزد و خداوند آمرزنده و مهربان است.

[٢] - بقره( ٢) آيه ٢٣٢، مائده/ ٦، توبه/ ١٠٣، احزاب/ ٣٣ و ٥٣، مجادله/ ١٢(- شش ب): اين براى پاكى مؤثّرتر و مفيدتر است.

[٣] - نور( ٢٤) آيه‌هاى ٢٨، ٣٠، بقره/ ٢٣٢، توبه/ ١٠٣، ليل/ ١٨(- يك آ و چهار ب): و اگر به شما گفته شود، بازگرديد( بپذيريد) و بازگرديد كه براى شما بهتر و پاكيزه‌تر است، و خداوند به آنچه انجام مى‌دهيد آگاه است.

[٤] - مزمّل( ٧٣) آيه ٦(- يك آ): مسلّما نماز و عبادت شبانه پابرجاتر و بااستقامت‌تر است.

[٥] - بقره( ٢) آيه ٢٦٥، نساء/ ٦٦(- دو ب):( مثل كسانى كه اموال خود را) براى خشنودى و استوار كردن( ملكات عالى) در روح خود انفاق مى‌كنند، هم‌چون باغى است كه در نقطه بلندى باشد و باران‌هاى درشت و پى‌درپى به آن برسد،( چنان رشد كند كه) ميوه خود را دوچندان دهد.

[٦] - رعد( ١٣) آيه ٢٨، زمر/ ٢٣(- ٢ آ): آگاه باشيد، با ياد خدا دل‌ها آرامش پيدا مى‌كند.

[٧] - بقره( ٢) آيه ٢٨٢(- يك ب): براى جلوگيرى از شكّ و ترديد بهتر است.

[٨] - عنكبوت( ٢٩) آيه ٤٥(- يك آ): زيرا نماز( انسان را) از زشتى‌ها و منكرات بازمى‌دارد.

[٩] - بقره( ٢) آيه‌هاى ١٨٣، ١٨٧، ٢٣٧، مائده/ ٨(- چهار ب): شايد كه پرهيزگار شويد.

[١٠] - حجرات( ٤٩) آيه ٦(- يك ب): مبادا( در صورت عمل كردن بدون تحقيق) به گروهى از روى نادانى آسيب برسانيد و از كرده-- خود پشيمان شويد!