ولى هرگاه، جهانى را كه به ما وعده داده‌اند، به‌طور مطلق- از هر جهت- جهانى نو باشد، نه قابل ديدن و نه لمس كردن و نه هم در اين جهان موجود نظيرى داشته باشد، در آن صورت چه سيطره و حجّتى بر ما خواهد داشت؟ و چه نگرانى خواهد بود، وقتى كه در ذهن ما افكنده شود؟

آيا در آن صورت به‌گونه‌اى خواهد بود كه ما يكديگر را مى‌شناسيم و تاريك و مبهم است، به مقدارى از بساطت كه بين مرگ و رستاخيز ساعتى بيش نگذشته است؟[١]

وانگهى، تجربه ثابت ما از همه لذّت‌ها و آلام جسمى و اخلاقى، آيا صلاحيّت دارد تا به عنوان يك شى‌ء گران‌بها شمرده شود؟ ... و آيا علّت وجودى اين تجربه در حدّ زيادى در اين جهت تجسّم نمى‌يابد كه ما را با اوّليات اين زندگى نوين آشنا سازد و آن را به صورت ايجاز و تشويق به ما اعطا كند؟

البتّه من بايد آن تأويلى را كه ممكن است كلمات مسيح بدان سبب وضع شده باشد، بدانم، زيراكه آنان براى اين‌كه از حملات طرفداران عقل مصون بمانند و حال آن‌كه آنان درعين‌حال نصّى را راجع به آلام جسمى كه با نهايت شدّت براى اهل عذاب آماده شده است، تسليم نمايند- اينان مى‌خواهند نصوص انجيلى را كه مربوط به مائده طيّبه‌اى است كه براى اهل سعادت اعلام شده، معتبر شمارند- از قبيل راز و رمزها، درحالى‌كه نه فرصتى در اين‌جا هست و نه اين مقايسه فايده‌اى دارد. بنابراين؛ اين نصوصى كه مسيحيان قديم بدان‌ها با عبارت و الفاظ رسيده‌اند، همان كارى است كه پدران كليساى سريانى انجام مى‌دادند[٢]، و همان‌طورى كه هم اكنون پروتستان‌ها در قدس جديد عمل مى‌كنند.[٣]

و بايد بدانم وقتى كه در نصوص قرآنى دقّت كنيم، با اين تأويل ممكن است نيز مواجه شويم، بلكه چه‌بسا اين تأويل به صحّت و صواب هم نزديك‌تر است، زيراكه اين آموزش در

[١] - به مصداق اين سخن خدا در سوره يونس/ ٤٥:« وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً مِنَ النَّهارِ يَتَعارَفُونَ بَيْنَهُمْ.»: به خاطر بياور آن روز را كه خداوند همه آنها را محشور مى‌كند و آنها چنان احساس مى‌كنند كه در دنيا بيش از ساعتى نبوده‌اند به همان مقدار كه يكديگر را بشناسند.

[٢] - ر ك:.٨٧ .p enirtcoD as te eiv aS ,demmahoM .eardnA .T

[٣] - ر ك:.١٣٢ .p ,temohoM ed siol seL .yssaT