آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٥١٧ - الف نيت همچون شرطى براى باور داشتن عمل است

و ما از طرف خود علّت واقعى اين تجاوز را از جانب اين گروه و آن گروه، به‌طور خلاصه خواهيم گفت.

به عقيده ما، هيچ‌يك از حالت‌هاى مورد تجاوز، قيدى را در ارتباط با مبدأ نيّت تجسّم نمى‌بخشد، بلكه تنها يك اختلاف در فهم موضوع موردنظر اين قاعده يا قاعده ديگر از قواعد علمى است. و اين اختلاف منحصر در دو كلمه عمل و پديد آمدن عمل است، و واقعيّت آن است كه هرچه امر، يك امر عملى باشد، سروكار با آن واجب و لازم است، زيرا اين عمل نمى‌تواند غيرارادى باشد و هرگز جنبه اخلاقى نخواهد داشت، مگر وقتى كه اراده بر طبيعت تكليفى اين عمل استوار باشد. بنابراين؛ اخلاقيّت با نيّت دو شاخه جدايى‌ناپذيرند.

امّا وقتى كه جريان برعكس، تنها حالت پيدايش عمل باشد، روش پيدايش اين حالت، زياد اهمّيّت نخواهد داشت، بلكه سزاوار نخواهد بود كه پيدايش عمل به وسيله تصادف و يا اعجاز را از آن استثنا كنند. از بديهيّات در اين شرايط نتيجه‌اى است كه به هر وسيله به دست آيد، به‌طور مطلق ما را نسبت به تكاليفمان معاف خواهد نمود، وقتى كه تنها وظيفه، تحقّق و انجام كارى باشد كه آن هم به دست آمده است.

بنابراين؛ ما اعتقاد داريم كه تمام استثنائات بر يك عامل و سبب عميقى استوار است كه ما احيانا در پشت‌سر- وظيفه واجب فعّالى كه به اجماع همگان مقتضى حركتى ارادى است- يك‌