آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٤٤٨ - پاداش الهى در حيات اخروى
الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ.»[١].
بنابراين لزوم پاداش از اين سه نوع اعتبار برمىخيزد، و تنها به جزاى كامل و خالص بسنده نمىشود، بلكه صرفا جنبه محاسبهاى دارد و نه آنكه جنبه پساندازى داشته باشد، پاداش در حقيقت نتيجه نهايى تلاش و كوشش است، نه آنكه ترغيبى بر صرف افزودن اجر باشد.
و همچنين سزاوار است كه در مقابل اين جهانى كه همواره پر از تكاليف و وظايف روزافزون است، جهان ديگرى از محاسبات باشد كه آن را تنها بدين نحو تصوّر نماييم و بس.
پس ببينيم قرآن چه راهى را براى اين هشدار طى كرده است؟ اينك آنچيزى كه در بررسى آن تا پايان اين بخش از كتاب پيش مىرويم.
ب-
پاداش الهى در حيات اخروى
همه آيات قرآنى، اين منظور را با روش خاصّى مطرح نكرده است، برخى از آيات جز نظر عام و نامحدودى را نداده و برخى ديگر همان نظر را به صورت محدود با تفاوت درجه دقيق آن را مطرح كرده است كه گاهى جنبه منفى و گاهى مثبت، و گاهى مادّى و گاهى معنوى و روحى است. و در اين صورت، وظيفه ماست كه نمونههايى از هركدام را مشخّص كنيم:
الف: نخست آياتى را ذكر مىكنيم كه براى تعيين سرانجام مخصوص نيكوكاران و گنهكاران، تنها به ذكر اسم نوعى هركدام از آنها بسنده مىكند كه جايگاه ابدى آنان بهشت است يا دوزخ[٢]،
[١] - بقره( ٢) آيه ٢١٤، آل عمران/ ١٤٠، ١٤١، ١٤٢، ١٥٢، ١٦٦، توبه/ ١٦، انبياء/ ٣٥، عنكبوت/ ٢، ٣، روم( ٣٠) آيه ٤١، سجده/ ٢١، محمد/ ٣١: آيا گمان كرديد داخل بهشت مىشويد، بىآنكه حوادثى همچون حوادث سخت گذشتگان به شما برسد، همانا كه شدايد و زيانهاى فراوان به آنها رسيد و آنچنان ناراحت و متزلزل شدند كه پيامبر الهى و افرادى كه ايمان آورده بودند، گفتند: پس يارى خدا در كجاست! آگاه باشيد، يارى خدا نزديك است.
[٢] - بهشت: بقره/ ٨٢، آل عمران/ ١٨٥، نساء/ ١٢٤، توبه/ ٢١، ١١١، هود/ ٢٣، ١٠٨، كهف/ ١٠٧، حج/ ٥، ٦، مؤمنون/ ٢٢، فرقان/ ١٥، شعراء/ ٩٠، لقمان/ ٨، سجده/ ١٩، زمر/ ٧٣، غافر/ ٨، فصّلت/ ٣٠، شورى/ ٧، احقاف/ ١٤، ١٦، محمّد/ ٦، ق/ ٣١، حشر/ ٢٠، قلم/ ٣٤، نازعات/ ٤١، تكوير/ ١٣، فجر/ ٣٠(- ١٩ الف و ٨ ب).
دوزخ: بقره/ ٣٩، ٨١، ١٦٧، ٢٠٦، ٢١٧، ٢٥٧، ٢٧٥، آل عمران/ ١٢، ١١٦، ١٣١، ١٥١، ١٦٢، ١٩٦، نساء/ ١٠، ١٤، ٣٠، ٩٣، ٩٧، ١١٥، ١٢١، ١٤٠، ١٦٩، مائده/ ١٠، ٣٧، ٧٢، ٨٦، انعام/ ١٢٨، اعراف/ ١٨، ٣٦، انفال/ ١٤، ١٦، ٣٦، ٣٧، توبه/ ١٧، ٤٩،-- ٦٣، ٦٨، ٧٣، ٩٥، ١١٣، يونس/ ٨، هود/ ١٦، ١٧، ٩٨، ١١٣، ١١٩، رعد/ ١٨، ٣٥، ابراهيم/ ٢٩، ٣٠، نحل/ ٢٩، ٦٢، اسراء/ ٦٣، كهف/ ١٠٠، ١٠٢، ١٠٦، مريم/ ٧٢، ٨٦، انبياء/ ٢٩، حج/ ٤، ٥١، ٧٢، نور/ ٥٧، فرقان/ ٦٥، شورى/ ٩١، عنكبوت/ ٢٥، ٦٨، سجده/ ١٣، احزاب/ ٦٤، سبا/ ٤٢، يس/ ٦٣، ص/ ٢٧، ٨٥، زمر/ ٨، ١٩، ٣٢، ٦٠، ٧١، ٧٢، غافر/ ٦، ٤٨، ٧٦، فصّلت/ ١٩، ٢٤، ٢٨، شورى/ ٧، زخرف/ ٧٤، جاثيه/ ٣٤، احقاف/ ٣٤، محمّد/ ١٢، فتح/ ٦، ١٣، ق/ ٢٤، ذاريات/ ١٣، حديد/ ١٥، ١٩، مجادله/ ٨، حشر/ ٣، تغابن/ ١٠، تحريم/ ٩، ١٠، جن/ ٢٣، نازعات/ ٣٩، تكوير/ ١٢، انفطار/ ١٤، مطفّفين/ ١٦، انشقاق/ ١٢، اعلى/ ١٢، ليل/ ١٤، بيّنه/ ٦، مسد/ ٣(- ٦١ الف و ٥٠ ب).