تمام اديان پيشين بوده است. كه خود تفاوتى است بين آنها و شريعت محمدى ٦ و به‌سان امتيازى مكنون. با اين حال، وقتى به راهنمايى‌هاى قرآن تمسك مى‌جوييم، اين اعتقاد را مى‌يابيم كه مى‌توانيم به اين دو پرسش، پاسخ قاطع و مشخصى بدهيم.

در گفتگوى ميان خداى سبحان و موسى ٧ پس از رعدوبرقى كه پيش آمد و هفتاد تن از برگزيدگان قوم موسى ٧ را در كوه سينا گرفت،[١] خود را در برابر آيه‌اى مى‌يابيم كه اگر آن را در كنار آيه‌اى قرار دهيم كه اندكى قبل ذكر كرديم، ارزش آن بيان را درك خواهيم كرد؛ آن‌جا كه عين همان الفاظ را به كار برده است و مى‌فرمايد: «وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْ‌ءٍ فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ الَّذِينَ هُمْ بِآياتِنا يُؤْمِنُونَ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ وَ يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الْأَغْلالَ الَّتِي كانَتْ عَلَيْهِمْ»[٢] بنابراين بنى اسرائيل و پيروان دين يهود در اين صورت ممكن است براى ما عبرتى باشند؛ عبرتى كه عبارت مذكور را توضيح مى‌دهد. ولى بايد ديد اهميّت اين توضيح چقدر است؟ ... آيا بر ما لازم است كه هر دو نصّ را بپذيريم، بر اين اساس كه هركدام بيانگر و معرّف ديگرى است؟ يا برعكس سير صعودى تاريخ را پذيرا باشيم، به اين دليل كه بگوييم نسبت به اديان قبلى عبرت است.[٣] سپس سخن را به امتياز داشتن شريعت محمدى در اين نقطه به پايان ببريم؟ ما به دلايلى با فرض اخير موافق نيستيم:

١- براى ما دشوار است كه دينى هم‌چون دين ابراهيم ٧ را با اين صفت توصيف كنيم؛ دينى كه از ديرزمانى، اسلام بدان انتساب داده شده است و قرآن از ويژگيهاى آن نشان بخشايندگى را

[١] - ر. ك: تفسير ثعالبى، ٣/ ٨٢؛ كامل ابن اثير: ١٠/ ٣١٠؛ سير اعلام النّبلاء: ١٩/ ٢٩٨؛ سبل الهدى و الرّشاد؛ ٣/ ٣٠٥.

[٢] - اعراف( ٧)/ آيات ١٥٦ و ١٥٧.« اما رحمت من همه‌چيز را دربر گرفته است، من به زودى رحمتم را براى( كسانى كه سه كار را انجام مى‌دهند) مى‌نويسم: آنها كه تقوا پيشه مى‌كنند، و آنها كه زكات مى‌پردازند و آنها كه به آيات ما ايمان مى‌آورند. كسانى مشمول اين رحمت مى‌شوند كه از فرستاده پروردگار پيروى كنند.( سپس براى اين فرستاده شش صفت علاوه بر مقام رسالت بيان مى‌كند: او) پيامبر خداست، پيامبرى كه درس ناخوانده و از ميان توده جمعيت برخاسته؛ از سرزمين مكّه امّ القرى، پيامبرى كه صفات و علامات و دلايل حقانيّت او را در( كتابهاى آسمانى پيشين) تورات و انجيل مشاهده مى‌كنند، به نيكى‌ها و آن‌چه خرد آن را مى‌شناسد، دعوت مى‌كند و از بدى‌ها نهى مى‌نمايد، طيبات و آن‌چه را طبع سليم مى‌پسندد، براى آنها حلال مى‌شمرد و آن‌چه تنفرآميز باشد بر آنها تحريم مى‌كند، بارها را از دوش آنها برمى‌دارد و غل‌وزنجيرهايى را كه بر دست و پا و گردنشان سنگينى مى‌كند، مى‌شكند.»

[٣] - حتى دين حضرت ابراهيم ٧-( و)