آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٧٦٠ - اخلاق عملى

در مورد نكته دوم قاطعيّت جريان را متوجّه به واداشتن و جرئت دادن مى‌كند.

و هم‌چنين لازم است كه تمام نظام‌هاى اجتماعى ما متضمّن جنبه ثابت و محافظى را داشته باشد تا از هوا و هوس مردمان و شرايط بازدارنده مصون بماند و جنبه ديناميكى داشته باشد كه دگرگون‌پذير و آزادى‌خواه باشد. و بدان وسيله است كه رؤياهاى ما در مورد آرامش، و دگرگونى و تحوّل و نيازمندى‌هاى ما به نظام و پيشرفت تحقّق مى‌يابد.

علاوه بر اين‌ها قرآن كريم مواظب راه و روشى است كه از تكليف مشترك شروع مى‌شود تا تكليف كامل مربوط به اقدام و شجاعت هر فردى، و هر مرحله‌اى از اين راه، درجه‌اى از پاداش را دارد.

و قرآن كريم درحالى‌كه لطف بيشترى نسبت به اعمالى دارد كه داراى فضيلت بيشترى هستند و از جهت مرتبه گوناگون هستند. و گروه‌هاى مختلف از اولياى خود را دعوت مى‌كند كه هميشه و هميشه به درجات بالاتر ارتقا يابند.

در اين شرايط مى‌توانيم بحث را با اين سخن پايان دهيم:

اگر ما فرض كنيم كه انسانيّت هم‌چنان پايدار است و در آينده نزديكى شرايط زندگى‌اش را تا بى‌نهايت دگرگون مى‌كند، در حقيقت ما اميدوار مى‌شويم كه انسانيّت در قرآن به اين مطلب رسيده است كه چگونه قانونى را براى تنظيم فعّاليت اخلاقى انسان و وسيله‌اى براى به تلاش وا داشتن آن و رحمتى براى ناتوانان و بالاترين هدف توانمندان ترسيم كرده است؟

و كم‌ترين چيزى را كه درباره اخلاق قرآنى مى‌توانيم بگوييم: اين است كه اخلاق قرآنى به‌طور مطلق- بدون هيچ قيد و شرطى- خودكفاست؛ بنابراين اخلاق متكاملى است.

توجّه!

هدف ما در خلال اين بحث، آن بود كه وضوح و دقّت را با موضوعيّت همراه سازيم. و ترديدى نيست كه ما علاقه‌منديم زيبايى را به وضوح و جاذبيّت را با استحكام ضميمه نماييم، و مناسب است، پس از كشت محصولات فكرى‌مان به شكوفه‌هاى اين روش توجّه كنيم، جز اين كه چون اين برخوردارى اندكى از روش ما كه به زبان فرانسوى نوشتيم، بيگانه بوده است. از آن مى‌ترسيم كه بحث ما اين موضوع محكم و استوار را به صورت مشكلى درآورد و در نتيجه چيزى‌