آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٨٥٥ - حق فرار با ديدن تجاوزگران نيست
«اگر آنها از درگيرى با شما كنار نرفتند و پيشنهاد صلح نكردند و دست از شما برنداشتند، هر كجا آنان را يافتيد، اسير كنيد و در صورت مقاومت بكشيد! آنان كسانى هستند كه ما تسلّط آشكارى براى شما نسبت به آنها قرار دادهايم.»
«أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ»[١]
«خداوند به كسانى كه جنگ از طرف دشمنان بر آنها تحميل شده، اجازه جهاد داده است، چرا كه آنان مورد ستم قرار گرفتهاند، و خداوند قدرت بر يارى كردن آنها را دارد.»
٢- كمك به مستضعفان:
«وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيراً»[٢]
«چرا شما در راه خدا و در راه مردان و زنان و كودكان مظلوم و بىدفاعى كه در چنگال ستمگران گرفتار شدهاند، مبارزه نمىكنيد، آيا عواطف انسانى شما اجازه مىدهد كه خاموش باشيد و اين صحنههاى رقّتبار را تماشا كنيد؟ اين مستضعفان آنهايى هستند كه مىگويند: خدايا ما را از اين شهر (مكّه) كه اهلش ستمگرند، بيرون ببر! ولىّ و سرپرستى براى حمايت ما از جانب خودت قرار ده! و براى ما از طرف خود يا روياورى تعيين فرما!»
پيكار تنها با طرف مبارزه:
«وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ»[٣]
«با كسانى كه با شما مىجنگند، در راه خدا پيكار كنيد! (ولى) از حد تجاوز نكنيد، چرا كه خداوند، تجاوزكاران را دوست نمىدارد.»
حقّ فرار با ديدن تجاوزگران نيست:
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبارَ»[٤]
[١] - حج( ٢٢) آيه ٣٩.
[٢] - نساء( ٤) آيه ٧٥.
[٣] - بقره( ٢) آيه ١٩٠.
[٤] - انفال( ٨) آيه ١٥.