آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٨١ - الف - انگيزههاى درونى

- ايمان به خدا: «وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ.»[١].

- طاعت خدا: «قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ.»[٢].

- تفكّر در گفته‌ها و كارهايش: «أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْ‌ءٍ.»[٣].

هميشه به ياد او بودن: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً.»[٤].

- اقرار و اعتراف به فضل و كرم او: «وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ.»[٥].

- اعتماد بر او: «فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ.»[٦].

- اسناد همه‌چيز به خواست و اراده او: «وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْ‌ءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ.»[٧].

- عشق و محبّت او: «وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ.»[٨].

- عبادت و بندگى او: «يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ.»[٩].

و تمام اين امور به وسيله صريح عبارت قرآنى مطرح شده است (- ٦٧ آ و ٩١ ب).

و اينك محاسن اخلاقى و عناوين والا و شرف- اگر اين تعبير درست باشد- كه قرآن كريم‌

[١] - بقره( ٢) آيه ١٧٧، انعام/ ١٣٦(- يك آ و يك ب): بلكه نيكى( نيكوكار) كسانى هستند كه به خدا و روز آخر و ... ايمان آورده‌اند.

[٢] - نور( ٢٤) آيه ٥٤(- يك ب): به آنها بگو! اطاعت خدا و پيامبرش را كنيد.

[٣] - اعراف( ٧) آيه ١٨٥، روم/ ٨، ص/ ٢٩(- ٣ آ): آيا در حكومت آسمان‌ها و زمين و مخلوقاتى كه خدا آفريده، از روى دقّت و فكر نظر نيفكندند؟

[٤] - احزاب( ٣٣) آيه ٤١(- يك ب): اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! خدا را فراوان ياد كنيد.

[٥] - نحل( ١٦) آيه ٧٨، قصص/ ٧٣، زخرف/ ١٢- ١٤، واقعه/ ٦٣، ٦٤(- ٤ آ): گوش و چشم و عقل در اختيار شما گذاشت، شايد شكر او را به جاى آوريد.

[٦] - توبه( ٩) آيه ١٢٩، زمر/ ٣٨(- يك آ و يك ب): و بگو! خداوند براى من كافى است، همان خداوندى كه هيچ معبودى جز او نيست، كارهايم را به او واگذارده‌ام.

[٧] - كهف( ١٨) آيه‌هاى ٢٣- ٢٤(- يك آ): هرگز در مورد كارى نگو: من فردا آن را انجام مى‌دهم، مگر اين‌كه خدا بخواهد.

[٨] - بقره( ٢) آيه ١٦٥، مائده/ ٥٤(- ٢ ب): امّا كسانى كه ايمان به خدا آورده‌اند، عشق و علاقه بيشترى به او دارند.

[٩] - بقره( ٢) آيه ٢١، ذاريات/ ٥٦(- يك آ و يك ب): اى مردم! پروردگارتان را پرستش كنيد، كه هم شما و هم پيشينيان را آفريد، تا پرهيزگار شويد.