آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٠ - مقدمه به قلم استاد
آگاهى خودم راجع به اطّلاعاتى كه از سبك نويسنده و روش فكرى و دقت وى داشتم؛ در گزينش الفاظى كه بيانگر انديشه و تفّكر اوست.
و همين هميارى استوار بين من و مترجم بود كه باعث شد تا ترجمهاى به اين صورت رضايتبخش را به وجود آوريم و آن را در اختيار خواننده عرب زبان قرار دهيم و اميد حسن پذيرش او را داريم.
اكنون، خلاصهاى از انديشههاى مهم كتاب را بهطور گذرا بيان مىكنيم.
البتّه، هدف اصلى از اين بحث، بازگو كردن طبيعت كلّى اخلاقى است كه از دو جنبه نظرى و عملى از قرآن كريم برگرفته مىشود:
امّا بحث و گفتگو در اصول نظرى كه مبادى اخلاق در قرآن كريم بدانها استوار است؛ نويسنده بدون هيچ پيرايهاى، با درك و دريافت خود آنها را بيان مىكند، زيرا او نخستينبار بر زمينى گام مىنهد كه هيچكس پيش از او بر آن گام ننهاده، ولى دشوارى و خطرناك بودن راههايى كه او به خواست خدا تصميم بر وارد شدن در آنها را داشته، باعث سستى در اراده او نشده، بلكه هرچه بيشتر او را وادار بر مبارزه با سختىها در راه دين حنيف الهى نموده است.
البتّه، او منكر اين نيست كه شمارى از فقهاى مسلمان درباره معيارهاى خير و شر بحث كردهاند، و نيز جمعى از حقوقدانان درباره شرايط مسؤوليت سخن گفته و بعضى از دانشمندان علم اخلاق نهايت كوشش خود را درباره سعى و تلاش انسانى و ضرورت نيّت پاك مبذول داشتهاند. كسى منكر ارزش اين زحمتها و تلاشها نيست، جز اينكه تمام اينها در لابلاى كتابها انباشته شده است، بىآنكه به درمان و بهبود اخلاق بينجامد، بلكه نظرات فقهى، حقوقى و علوم دينى و لغوى مطالب اخلاقى را تحت الشّعاع قرار داده است؛ چنانكه نظريّه مورد توجّه اين انديشمندان كه خواستهاند ابراز نمايند، تا حدّ زيادى از رأى و نظر شخصى آنها برخاسته و يا اينكه بيانگر جنبه فكرى مكتبى بوده كه دانشمند صاحب نظريّه در آن مكتب رشد يافته است و هرگز از آيات قرآنى به جز استشهاد به آيات در تأييد نظرات خودشان كمك نگرفتهاند.
امّا نويسنده اين كتاب از همان لحظه اوّل نظر خود را متوجّه زمينه اخلاق نموده و شروع به حلّ مسائل اخلاقى يكى پس از ديگرى كرده، برحسب مفاهيم و معيارهايى كه از ديدگاه