آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٣٧٠ - الف - انگيزههاى درونى
و نيز اعلان مىكند كه نظام قرآنى آن نظامى نيست كه به اجبار و اكراه خود را تحميل كند، بلكه پيامى است براى ابلاغ و آموزشى است كه براساس توافق و موافقت آزادانه عرضه مىشود:
«لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ.»[١]، «فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ.»[٢]
علاوه بر اينها اين قرآن، سخن يك شاعر يا كاهن و يا خوابديده نيست:
«بَلْ قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ بَلِ افْتَراهُ بَلْ هُوَ شاعِرٌ فَذَكِّرْ فَما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِكاهِنٍ وَ لا مَجْنُونٍ أَمْ يَقُولُونَ شاعِرٌ نَتَرَبَّصُ بِهِ رَيْبَ الْمَنُونِ.»[٣].
و آن از نوع ديوانگى نيست: «أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ.»[٤].
و يك الهام شيطانى نيست: «وَ ما تَنَزَّلَتْ بِهِ الشَّياطِينُ.»[٥].
و نه اختراعى دروغين: «وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قالُوا لَوْ لا اجْتَبَيْتَها قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما يُوحى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي.»[٦]
[١] - بقره( ٢) آيه ٢٥٦: در قبول دين، هيچ اكراهى نيست،( زيرا) راه درست از بيراهه آشكار شده است.
[٢] - ر ك: بقره/ ٢٥٦، آل عمران/ ٢٠، و همچنين مائده/ ٩٢ و ٩٩، انعام/ ٩٠، يونس/ ٩٩ و ١٠٨، رعد/ ٤٠، نحل/ ٨٢، ص/ ٨٧، زمر/ ٤١، شورا/ ٤٨، زخرف/ ٤٤، تغابن/ ١٢، مزمّل/ ٥٢، الحاقه ٤٨، مدثّر ٥٤، انسان/ ٢٩، عبس/ ١١، تكوير/ ٢٧، غاشيه/ ٢١ و ٢٢.(- ١٧ مدنى( ب) و ٤ مكّى( آ))
[٣] - ر ك: انبياء/ ٥، شعرا/ ٢٢٤، يس/ ٦٩، صافّات/ ٣٦، الحاقه/ ٤١، طور/ ٣٠- ٥٢، عنكبوت، الحاقه/ ٤٢- ٢١ و مائده.(- ٩ آيه- الف):
آنها گفتند:( آنچه محمّد آورده، وحى نيست)، بلكه خوابهاى آشفته است، به خدا افترا بسته، نه او يك شاعر است ....
[٤] - ر ك: اعراف/ ١٨٤، مؤمنون/ ٧٠، سباء/ ٨ و ٤٦، صافّات/ ٣٦، دخان/ ١٤، طور/ ٢٩، قلم/ ٢- ٥١، تكوير/ ٢٢.(- ١٠ آيه الف): آيا آنها فكر و انديشه خود را به كار نينداختند، كه بدانند همنشين آنها( پيامبر) هيچگونه آثارى از جنون ندارد، او فقط بيم دهنده آشكارى است.
[٥] - ر ك: شعراء/ ٢١٠، تكوير/ ٢٥(- دو آيه آ): شياطين و جنّيان اين آيات را نازل نكردهاند.
[٦] - ر ك: اعراف/ ٢٠٣، يونس/ ١٥، ٣٧ و ٣٨، هود/ ١٣ و ٣٥، رعد/ ٣، نحل/ ١٠١، انبياء/ ٥، فرقان/ ٤، احزاب/ ٣، سبأ/ ٨ و ٤٣، شورى/ ٢٤، احقاف/ ٨، طور/ ٣٣، الحاقه/ ٤٤(- ١٧ آيه آ): و هنگامى كه آيهاى براى آنها نياورى، مىگويند: چرا از پيش خود-- آنها را تنظيم نمىكنى؟ بگو: من تنها از آنچه به سويم وحى مىشود، پيروى مىكنم و جز آنچه پروردگارم وحى مىكند، نمىگويم.