آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ١٩ - مقدمه مترجم

مقدّمه مترجم‌

مقدّمه را با حديثى از پيامبر گرامى اسلام ٦ و سلّم كه خود به داشتن خلق عظيم در كلام خدا ستوده شده است‌ (إِنَّكَ لَعَلى‌ خُلُقٍ عَظِيمٍ)[١] آغاز مى‌كنم كه در كلامى موجز مى‌فرمايد: «افضلكم ايمانا احسنكم اخلاقا»؛[٢] برترين شما در ايمان و ديانت، خوش‌خلق‌ترين شماست.

پس از ترجمه تفسير قرآن كريم، تأليف علّامه فقيد استاد محمود شلتوت، رئيس پيشين دانشگاه الازهر مصر، و نشر آن توسّط مؤسّسه به نشر- انتشارات آستان قدس رضوى- ترجمه كتاب «دستور الأخلاق فى القرآن» را پيشنهاد فرمودند كه پس از مطالعه و بررسى، به دو دليل خواستم جواب رد بدهم؛ يكى حجم زياد متن كتاب كه قريب ١٠٠٠ صفحه مى‌شد، و دوم اين‌كه مؤلّف دانشمند به دليل جامعيّتى كه داشته، مباحث فقهى و فلسفى را با مباحث اخلاقى به معناى مصطلح درهم آميخته كه كارى غيرمتعارف است. به‌طور مثال واجب و حرام تكليفى از قبيل نماز و زكات، و غش و رباى در معامله و هم‌چنين ارث و وقف و ديات و قصاص و نظاير اينها از مباحث ويژه فقهى را در ضمن فضايل و رذايل اخلاقى مطرح كرده است. ضمنا، چنان‌كه در مقدّمه محقّقانه مترجم (از فرانسه به عربى) آمده است، زبان اصلى اين اثر فرانسه بوده و مؤلّف آن را به عنوان رساله دكتراى خود در فرانسه به منظور معرّفى اسلام و اخلاق اسلامى به غربيان نوشته بوده است و بعدها توسّط وى يعنى دكتر عبد الصّبور شاهين استاد دانشگاه قاهره، به عربى برگردانده شده است. خود اين مسئله نيز تا حدّى از جاذبه كتاب كاسته است.

براستى يك اثر زيبا در زبان اصلى همچون گلى است با تمام رنگ و بو و طراوت طبيعى خود،

[١] - قلم( ٦٨)، آيه ٤:« به راستى كه تو داراى خلق عظيم و برجسته‌اى.»

[٢] - ابن شعبه حرّانى( ق ٤ ه): تحف العقول عن آل الرّسول، ص ٤٤، ش ٦٩.