آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٢٩٩ - د - آزادى

تعلّق گرفته است: «وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلى‌ دارِ السَّلامِ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.»[١].

و از اين‌رو نفوس كبيره و انسان‌هاى بزرگ در هر زمانى مى‌دانند كه آن‌چه را از نيكى و نيك‌ترين انجام مى‌دهند، برخاسته از فضل و عنايت خداست و بر خود لازم مى‌دانند كه همواره به كمك و يارى او پناهنده شوند تا آنان را بر اين راه استوار و ثابت قدم نگه دارد. به موضع ابراهيم، اسماعيل، سليمان و عيسى بنگريد و موضع اين راسخان در علم، يعنى ابراهيم و اسماعيل را در نظر بگيريد؛ ببينيد چه مى‌گويند: «رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ.»[٢]، و «رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي.»[٣]، و سليمان را كه مى‌گويد: «رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلى‌ والِدَيَّ.»[٤]، و عيسى را كه مى‌گويد: «وَ بَرًّا بِوالِدَتِي وَ لَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّاراً شَقِيًّا.»[٥]، و راسخان در علم را كه مى‌گويند: «رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ.»[٦]

از اين‌رو است كه اين نفوس كبيره، و شخصيتهاى بزرگ بيش از آنچه به قواى خصوصى خود متّكى باشند، به فضل و عنايت خداى بزرگ متكى هستند: «وَ إِلَّا تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَ أَكُنْ مِنَ الْجاهِلِينَ».[٧] و «إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي.»[٨]، و «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ، مَلِكِ النَّاسِ، إِلهِ النَّاسِ، مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ.»[٩]، و از جمله دعايى است كه از پيامبر ٦‌

[١] - يونس( ١٠) آيه ٢٥: خداوند به دار السّلام( خانه صلح و سلامت و امنيّت) شما را دعوت مى‌كند و هركس را بخواهد، به سوى راه راست مى‌خواند.

[٢] - بقره( ٢) آيه ١٢٨: پروردگارا! ما را تسليم فرمان خودت قرار ده!

[٣] - ابراهيم( ١٤) آيه ٤٠: پروردگارا! مرا برپاكننده نماز قرار ده و از فرزندان من نيز چنين كن!

[٤] - نمل( ٢٧) آيه ١٩: پروردگارا! راه و رسم شكر نعمت‌هايى را كه بر من و پدرم ارزانى داشته‌اى، به من الهام فرما!

[٥] - مريم( ١٩) آيه ٣٢: مرا نيكوكار و قدردان و خيرخواه نسبت به مادرم و مرا جبّار و شقى قرار نداده است.

[٦] - آل عمران( ٣) آيه ٧: پروردگارا! دل‌هاى ما را پس از آن‌كه ما را هدايت نمودى، منحرف مگردان، و از سوى خود رحمتى بر ما بخش، زيرا تو بسيار بخشنده‌اى.

[٧] - يوسف( ١٢) آيه ٣٣: پروردگارا! اگر كيد و مكر و نقشه‌هاى خطرناك اين زنان آلوده را از من بازنگردانى، قلب من به آنها متمايل مى‌گردد و از جاهلان خواهم شد.

[٨] - يوسف( ١٢) آيه ٥٣: من هرگز نفس سركش خويش را تبرئه نمى‌كنم، چرا كه( مى‌دانم) اين نفس اماره ما را به بدى‌ها فرمان مى‌دهد.

[٩] - ناس( ١١٤) آيه‌هاى ١- ٤: بگو: پناه مى‌برم به پروردگار مردم! به مالك و حاكم مردم، به خدا و معبود مردم، از شرّ وسوسه‌گر پنهان‌كار.