آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٦٧٥ - الف - تلاش مدافعه
و روايتى كه از جابر بن عبد اللّه نقل شده است كه رسول خدا ٦ سير و پياز را دوست نمىداشت و مىفرمود: «هركه سير يا پياز بخورد؛ بايد از ما كناره بگيرد و يا از مسجد ما كناره بگيرد و در خانه خويش بنشيند.»[١]
و آنچه از خالد بن وليد بن مغيره نقل كردهاند كه «وى با رسول خدا ٦ وارد خانه ميمونه همسر پيامبر ٦ و سلّم شد، سوسمار پختهاى آوردند، رسول خدا ٦ دستش را به سمت آن دراز كرد، يكى از زنانى كه در خانه ميمونه بود گفت: به رسول خدا ٦ بگوييد مىخواهد چكار بكند، مىخواهد از آن بخورد!، گفتند: يا رسول اللّه! آن يك سوسمار است. پيامبر ٦ دستش را عقب كشيد، مىگويد: من پرسيدم: يا رسول اللّه! آيا آن حرام است؟ فرمود: نه؛ ولى اين حيوان در سرزمين قوم من نبوده است، از اينرو خوش ندارم! خالد مىگويد: من آن را جلو كشيدم و خوردم، درحالىكه رسول خدا ٦ و سلّم نگاه مىكرد.»[٢]
«پيامبر ٦ شوخى مىكرد، ولى چيزى جز حرف حق نمىگفت».[٣] بخارى از اسامة بن زيد روايت كرده، مىگويد خدمت پيامبر ٦ بوديم، يكى از دختران آن حضرت كسى را خدمتش فرستاده بود، تا از او بخواهد و اطّلاع دهد كه فرزند يا پسرش درحال مرگ است، پيامبر ٦ فرمود: برگرد نزد وى و به او بگو: كه خداوند هرچه را بگيرد، مال اوست و آنچه را بدهد، هم مال اوست، و هرچيزى در نزد خدا مدّت معيّنى دارد، پس برو به او بگو! بايد صبر كند و خويشتندارى نمايد.
[١] - ر ك: صحيح بخارى: ١/ ٢٩٢، حديث ٨١٧ و: ٦/ ٢٦٧٨، حديث ٦٩٢٦؛ صحيح مسلم: ١/ ٣٩٤، حديث ٥٦٤؛ مسند احمد:
٣/ ٤٠٠، حديث ١٥٣٢٧؛ مصنف عبد الرزاق: ١/ ٤٤٦، حديث ١٧٤١؛ سنن كبرا: ٤/ ١٥٨، حديث ٦٦٧٩؛ سنن ابى داود:
٣/ ٣٦٠، حديث ٣٨٢٢؛ سنن كبرا بيهقى: ٧/ ٥٠، حديث ١٣١٠٨؛ صحيح ابن خزيمه: ٣/ ٨٣، حديث ١٦٦٤.
[٢] - ر ك: موطّاء مالك: ٢/ ٩٦٨، حديث ١٧٣٨؛ صحيح مسلم: ٣/ ١٥٤٣، حديث ١٩٤٥؛ صحيح بخارى: ٥/ ٢٠٦٢، حديث ٥٠٨٥ و ٥٢١٧؛ صحيح ابن حبان: ١٢/ ٦٩، حديث ٥٢٦٣ و ٥٢٦٧؛ سنن كبرا بيهقى: ٩/ ٣٢٣؛ مسند شافعى: ١/ ١٦٨؛ سنن ابى داود: ٣/ ٢٥٣، حديث ٣٧٩٤؛ مسند احمد: ٤/ ٨٨؛ المعجم الكبير: ٤/ ١٠٧، حديث ٣٨١٦.
[٣] - ر ك: تهذيب الأسماء: ١/ ٥٧؛ شرح اصول كافى: ٩/ ٣٩٨؛ تأويل مختلف الحديث: ١/ ٢٩٣؛ سنن ترمذى؛ كتاب البر؛ باب المزاح، بحار الأنوار: ١٦/ ٢٩٤؛ فيض القدير: ٥/ ٢٦٥؛ مستدرك الوسائل: ٨/ ٤٠٩؛ المغنى ابن قدامه: ١١/ ٣٤٤؛ مناقب آل ابى طالب: ١/ ١٢٨؛ كشف القناع: ٥/ ٣٦٩؛ شرح صد كلمه ابن ميثم بحرانى: ص ١٦١؛ شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد: ١٦/ ٦٠؛ عوالى اللئالى: ١/ ٦٩.