آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٤٩ - سخن مترجم از فرانسه به عربى

شايد كسى بگويد: شما چطور اين‌ها را خرابى مى‌دانيد؛ در صورتى كه ما جز پيشرفت و آبادانى در تمام صحنه‌هاى اروپا و آمريكا چيزى نمى‌بينيم؟

واقع مطلب اين است كه جنب‌وجوش اجتماعى در اين دو قارّه، در جهت مادّى متمركز شده كه برترين امكانات زندگى را از خوردنى، نوشيدنى، مسكن، رعايت بهداشت، خدمات و ساير خوشى‌ها را فراهم آورد، تا آن‌جا كه از اين جهت الگوى برتر براى هر نوع تعيين خطّمشى نهضت و حركت در هر كشورى شده است.

امّا از جنبه اخلاقى تفاوت زيادى دارد، به حدّى كه هيچ‌كس نمى‌تواند تصوّر كند كه كوچكترين پيشرفتى در راه اصلاح جنبه اخلاقى كرده باشد؛ به‌ويژه پس از آن‌كه كار تمام ابعاد زندگى را به فرمان مغزهاى الكترونى واگذار كرده است تا اين دستگاه‌ها امرونهى كنند و چيزى را ببخشند و يا بازدارند!

به راستى، زندگى مجموعه‌اى از اعداد و ارقام و روابط رياضى شد، تهى از هر نوع ارزش انسانى!

ممكن است اين مطلب را به‌طور قطع و يقين بپذيريم كه حجم مشكل اخلاقى براساس محور تمدّن غربى بسى بزرگتر از توان اصلاحگران و قدرت رودررو شدن آنان با اين مشكل است. چه‌بسا به اين خاطر كه طبيعت تمدّن غربى در ذات خود يك طبيعت مادّى است. از اين رو، دشوار است كه براى اخلاق در چنين تمدّنى جايگاهى يافت، در جهانى كه همه چيز را با معيار مادّى مى‌سنجد، و محققا ابزار گنگ نه چيزى مى‌فهمد و نه از چيزى اثر مى‌پذيرد، همه اين‌ها همچون اعداد و ارقام معده آن را پر كرده است.

امّا ما در سرزمين اسلامى و عربى هستيم، و همواره در پيشگيرى از خطر استوارتريم و در اين بحث كوشش خواهيم كرد تا مشكلات اجتماعى و سياسى را از طريق درك مفهوم اخلاقى حل نماييم و اين تلاش و كوشش ما با واقعيّت زندگى و ميراث بازمانده از پيشينيانمان، تناسب دارد.

بلكه آنچه از شكست سال (١٩٦٧ م.) در برابر نيروهاى صهيونيسم جهانى بر سر امّت عربى آمد،- پيش از گفتگوى از مهارت‌ها و فنون تكنولوژى- ضرورت توجّه بيشتر به اين حلّ اخلاقى را ايجاب مى‌كند. با اين توضيح كه براى توده‌ها به اثبات رسيد كه اين شكست در نتيجه بى‌بند و