شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٦٩١ - بيان آن كه طاغى در عين قاهرى مقهور است و در عين منصورى مأسور
بيان آن كه طاغى در عين قاهرى مقهور است و در عين منصورى مأسور
|
دزد قهرِ خواجه كرد و زر كشيد |
او بد آن مشغول خود والى رسيد |
|
|
گر ز خواجه آن زمان بگريختى |
كى بر او والى حشر انگيختى |
|
|
قاهرىِّ دزد مقهوريش بود |
ز آن كه قهر او سر او را ربود |
|
|
غالبى بر خواجه دام او شود |
تا رسد والى و بستاند قَوَد |
|
|
اى كه تو بر خلق چيره گشتهاى |
در نبرد و غالبى آغشتهاى |
|
|
آن به قاصد منهزم كردستشان |
تا تو را در حلقه مىآرد كشان |
|
|
هين عنان در كش پى اين منهزم |
در مران تا تو نگردى مُنخَزِم |
|
|
چون كشانيدت بدين شيوه به دام |
حمله بينى بعد از آن اندر زِحام |
|
|
عقل از اين غالب شدن كى گشت شاد |
چون در اين غالب شدن ديد او فساد |
|
|
تيز چشم آمد خرد بيناى پيش |
كه خدايش سرمه كرد از كحل خويش |
|
|
گفت پيغمبر كه هستند از فنون |
اهل جنّت در خصومتها زبون |
|
|
از كمال حزم و سوء الظَّنِّ خويش |
نه ز نقص و بد دلى و ضعفِ كيش |
|
|
در فره دادن شنيده در كمون |
حكمت لَو لا رِجالٌ مُؤمِنون |
|
|
دست كوتاهى ز كفّار لعين |
فرض شد بهر خلاص مؤمنين |
|
|
قصّه عهد حُدَيبِيَّه بخوان |
كَفَّ أيدِيكُم تمامت ز آن بدان |
|
|
نيز اندر غالبى هم خويش را |
ديد او مغلوب دام كبريا |
|
ب ٤٥٧٤- ٤٥٥٩ مأسور: اسير، بندى.
قهر كردن: مقهور كردن، از پا افكندن.
حَشَر: حشر در لغت سپاه داوطلب است و نامنظم، ليكن در اين بيت به معنى مطلق گروه و جمعيت است.