شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٣٧ - منع كردن انبيا را از نصيحت كردن و حجت آوردن جبريانه

منع كردن انبيا را از نصيحت كردن و حجّت آوردن جبريانه‌

ب ٢٩٠٧- ٢٨٩٩ نَصُوح: ناصح: اندرز دهنده. و در قرآن كريم‌ تَوْبَةً نَصُوحاً. (تحريم، ٨) به معنى خالص و از روى اخلاص است.

كس در ره بودن: كنايت از شنونده وجود داشتن. مضمون بيت نظير اين مثل فارسى است: «در خانه اگر كس است يك حرف بس است.» قفل بر دل‌ها بودن: گرفته از قرآن كريم است: خَتَمَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ. (بقره، ٧) نيز وَ قَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْها. (نساء، ١٥٥) بر خالق سبق بردن: بر آفريننده پيشى گرفتن. كنايت از تقدير او را بر گرداندن.

صفوت: روشنى، پاكيزگى.

سخن معتقدان به جبر است كه مولانا آن را از گفته مخالفان پيمبران به نظم در آورده است. آنان براى آن كه بار تكليف را به عهده نگيرند و به گمان خويش آزاد زيند گويند خداوند ما را اين چنين تيره درون آفريده است و جز ما را روشن روان، و اين صفت در ما