شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٣٣ - وخامت كار آن مرغ كه ترك حزم كرد از حرص و هوا

ب ٢٨٨٣- ٢٨٦١ مرغى كه ترك حزم كرد: اين داستان از دير باز به عربى و فارسى به نظم و نثر آورده شده است و زيباترين آن سروده سعدى است در بوستان:

و نگاه كنيد به مآخذ قصص و تمثيلات مثنوى، ص ١٤ به بعد.

ديده بستن: نگريستن.

چاليش: چالش.

٢٣٢٥/ ١ بَخّاً لَهُ: خوشا به حال او.

گلستان و چمن منزل شدن: كنايت از ايمنى يافتن.

تَوّاب: توبه پذير.

إن عُدتُم: گرفته از قرآن كريم است: عَسى‌ رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ وَ إِنْ عُدْتُمْ عُدْنا وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً: اميد است پروردگارتان رحمت كند و اگر باز گشتيد، باز مى‌گرديم و دوزخ را تنگ جاى كافران كرديم. (اسراء، ٨) نَحنُ زَوَّجنا: ما كردار را با پاداش جفت كرديم. چنان كه در حديث است: «الناس مجزيون باعمالهم.» و در قرآن كريم است: أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ. (آل عمران، ١٩٥) دوانه: شتابان، دوان.

روى اين سو منه: كنايت از آن كه گناه مكن.

پروانه نسيان: اضافه مشبه به به مشبّه.

پيچ پيچ داشتن: تمايل داشتن، هوس كردن.

نعمت‌هاى دنيا مايه وسوسه آدمى است. نفس آدمى را بدان مى‌كشاند و عقل او را از ارتكاب خطا مى‌ترساند آن را كه خرد غالب آيد دام را بيند، دانه را رها سازد و آن را كه‌