شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٨٥ - بيان آن كه نفس آدمى به جاى آن خونى است كه مدعى گاو گشته بود و آن گاو كشنده، عقل است و داود حق است يا شيخ كه نايب حق است كه به قوت و يارى او تواند ظالم را كشتن و توانگر شدن به روزى بىكسب و بىحساب

عقل عقلت مغز و عقل توست پوست‌

معده حيوان هميشه پوست جوست‌

مغز جوى از پوست دارد صد ملال‌

مغز نغزان را حلال آمد حلال‌

چون كه قشر عقل صد برهان دهد

عقل كُل كى گام بى‌إيقان نهد

عقل دفترها كند يك سر سياه‌

عقل عقل آفاق دارد پُر ز ماه‌

از سياهى و سپيدى فارغ است‌

نور ماهش بر دل و جان بازغ است‌

اين سياه و اين سپيد ار قدر يافت‌

ز آن شب قدر است كاختروار تافت‌

قِيمت هميان و كيسه از زر است‌

بى‌ز زر هميان و كيسه ابتر است‌

همچنان كه قدر تن از جان بود

قدر جان از پرتو جانان بود

گر بُدى جان زنده بى‌پرتو كنون‌

هيچ گفتى كافران را مَيِّتُون‌

عقل جزوى عشق را منكر بود

گر چه بنمايد كه صاحب سر بود

دفتر صوفى سواد حرف نيست‌

جز دل اسپيد همچون برف نيست‌