شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٥٢٥ - جواب حمزه مر خلق را

فعل هم رنگ جزا نبودن: نگاه كنيد به: شرح بيت ٩٥٣/ ٢ به بعد.

عرض و جوهر: نگاه كنيد به: شرح بيت ٢٤١٥/ ٢ به بعد.

تصويرى است از مرگ در ديده بدان و نيكان. آن كه خدا شناس است و حاصل كار او نيكو، مردن را ديدار خدا مى‌بيند و به سوى او شتابان است و آن كه آن را پايان زندگى داند از آن گريزان است. چنان كه خداوند در باره مشركان فرموده است: يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ. (بقره، ٩٦) و در حديث است: «مَن أحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أحَبَّ اللَّهُ لِقَاءهُ وَ مَن كَرِهَ لِقاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقاءَهُ.» (بحار الانوار، ج ٦، ص ١٣٣، از مصباح الفقيه) آن كه مرگ را پايان زندگى مى‌بيند ترسان است و آن كه كرده‌اش خوب است و بدان جهان معتقد، از مرگ نمى‌ترسد بلكه مشتاق آن است. آن نعمت‌ها كه در قيامت نصيب نيكو كاران مى‌گردد، پاداش كرده آنان است و آن عذاب كه به بد كاران مى‌رسد، كيفر كار ايشان. اما كرده‌ها عرض است و پاداش‌ها جوهر، آن فانى است و اين باقى.