شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٥٦٩ - پيدا شدن روح القدس به صورت آدمى بر مريم به وقت برهنگى و غسل كردن و پناه گرفتن به حق تعالى

ب ٣٧٤٧- ٣٧٣٣ قبض و بسط: نگاه كنيد به: شرح بيت ٢٩٤٧/ ٢.

آتش دل: دل سوخته، آزرده.

اعتداد: لغت نامه به نقل از آنندراج و ناظم الاطباء آن را بس و كافى شدن معنى كرده و همين بيت را شاهد آورده، ليكن در اين بيت و در بيت:

٦٣٤/ ٤ تعادل مناسب‌تر مى‌نمايد.

مَنبِت: رستنگاه گياه.

صَيف: تابستان.

مُحرق: سوزنده.

از حكمت علف خوردن: برخوردار بودن از آن. وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً. (بقره، ٢٦٩) كُلُوا مِن رِزقه: بخوريد از روزى او. وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ. (ملك، ١٥) فِطام: از شير بريدن.

گاه در دل گرفتگى پديد آيد و سبب آن معلوم نباشد، در چنين حال بايد تسليم بود تا آن حالت برود و اگر تسليم شود قبض به زودى بر طرف گردد كه خداوند فرموده است:

وَ اللَّهُ يَقبِضُ وَ يَبسُط. (رساله قشيريه، ص ٣٦) مولانا حالت قبض و بسط را به تابستان و زمستان همانند كرده است. اگر هميشه تابستان باشد كشت‌ها سوزد و اگر پيوسته زمستان بود هيچ گياهى نرويد. اگر پيوسته بسط باشد به بطر كشد و اگر قبض استمرار يابد به نوميدى مى‌انجامد. آخر بينان عاقبت را نگرند و تسليم شوند و چين بر رخ نيفكنند و آخور بينان با از دست شدن نعمت ظاهرى‌