شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٨٩ - ديدن خواجه غلام خود را سپيد و ناشناختن كه اوست و گفتن كه غلام مرا تو كشتهاى خونت گرفت و خدا تو را به دست من انداخت

(ديوان كبير، ب ١١٣٣٤) فرزند قياس: فيلسوف پيرو علوم عقلى.

يك سر رشته بودن:

٤٠٥٤/ ٣ پر گذاشتن: رها كردن. (خرد براى شناخت حق نيازى به پر نديد، پر را رها كرد و فر الهى را گرفت.) مُناصر: ياريگرِ يكديگر.

واجد: دريابنده و شناسنده است.

آدم: بعض شارحان آن را مطلق انسان معنى كرده‌اند، ليكن مقصود آدم (ع) است. و هر دو كنايت از فرشته و عقل.

آن كه آدم را بدن ديد: شيطان.

نور مؤتمن: مؤتمن: امين گرفته، مورد اعتماد. مؤتمن از آن رو كه امانت الهى بدو سپرده شد، نور نبوت و خليفه اللهى.

دو ديده روشن: فرشته و عقل.

وين دو: شيطان و نفس.

خر بريخ ماندن: كنايت از نامستقر بودن. لغزيدن. از آن رو كه بيان حقيقت را صالحان و اهلان دانند و نااهلان از شنيدن آن بلغزند.

مستحق شرح: آن كه دلش به نور الهى روشن است. آن كه حقيقت را تواند دريافت.

مُشَرِّح: شرح دهنده. (آن را كه دل به نور الهى روشن است، از سنگ و كلوخ هم حقيقت را خواهد فهميد.) به مناسبت دگرگونى رنگ غلام و ناشناختن خداوندِ او وى را، اين نكته دقيق را باز گو مى‌فرمايد كه شناسندگان حقيقت يا به تعبير وى جان شناسان حقيقت را بدون توسل به دليل‌هاى صورى و قياس‌هاى منطقى مى‌شناسند و هيچ گاه به خطا نمى‌افتند. و آن چه‌