شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٤٩ - دعا و شفاعت دقوقى در خلاص كشتى

سايه دل: دلى كه در بند راضى كردن غريزه‌هاى نفسانى است و در بيت بعد روشن‌تر شرح شده است.

دل نباشد ...:

٨٣٦/ ٢ دل نظر گاه خدا: نگاه كنيد به: شرح بيت ٢٢٤٤/ ٣ به بعد.

نه دل ...: از صد هزاران دل شايد يك را بتوان يافت كه به صفاتى كه گفته شد متصف باشد. نجم الدين نويسد: «مشايخ طريقت از اينجا گفته‌اند هر كه را يك دل رد كرد مردود همه دل‌ها گردد و هر كه را يك دل قبول كرد مقبول همه دل‌ها گردد به شرط آن كه آن دل دل بود زيرا كه بيشتر خلق نفس را از دل نشناسند.»

(مرصاد العباد، ص ٧٨)[١] ريزه دل: دلى كه بسته هوى و هوس است.

سلامى: هديه و پيش كشى. (لغت نامه، به نقل از ناظم الاطباء) مُعَدّ: آماده.

دامن درست و معد بودن: كنايت از قابل فيض بودن چنان كه در نثار، دامن‌ها را گشايند تا آن چه پخش كنند در آن افتد.

پير عقل:

٤١٢١/ ٦ در اصطلاح عارفان از «دل» تعبيرهاى چند شده است. نفس ناطقه، مخزن اسرار حق، محل ادراك حقايق، مجمع البحرين ملك و ملكوت. و مى‌توان گفت جامع همه اين معانى آن چه كه تنها يا دو محبت خدا را در خود جاى دهد و از هر چه جز خداست پرداخته باشد. اگر سالكى از جز ياد خدا رميد و بدان رتبت كه بايد رسيد بر همه چيز

[١] تذكر دكتر سجادى