آشناييم. از جمله آن است كه نبايد بدون كسب اجازه وارد خانه ديگران شد، و بايد مؤدبانه بر اهل خانه سلام داد: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَ تُسَلِّمُوا عَلى‌ أَهْلِها»[١] اما آن‌چه مربوط به خدمتگزاران و كودكان ما است، قرآن كريم، در برخى از قيدوبندها نوعى از مسامحه و چشم‌پوشى را نسبت به آن‌ها روا داشته، نه به عنوان ناديده گرفتن آنان، بلكه وجوب اين دستورات را مقيّد و محدود به اوقات آسايش نموده است، زيرا بيشتر اوقات ما پوشيده هستيم: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ وَ الَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلاثَ مَرَّاتٍ مِنْ قَبْلِ صَلاةِ الْفَجْرِ وَ حِينَ تَضَعُونَ ثِيابَكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ وَ مِنْ بَعْدِ صَلاةِ الْعِشاءِ ثَلاثُ عَوْراتٍ لَكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَ لا عَلَيْهِمْ جُناحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلى‌ بَعْضٍ»[٢]

نمونه دوم: اسلام در دعوت كودكان براى انجام شعائر دينى‌اشان منتظر نمى‌ماند تا بالغ شوند، بلكه وظيفه ما مى‌داند كه آنها را از زمانى كه به هفت سالگى مى‌رسند، وادار بر انجام نماز كنيم، نه از روى اجبار! و چون به ده سالگى رسيدند و فرمان نبردند، با ادبى نرم و دوستانه تأديب نماييم، و در اين سن بايد در وقت خواب بسترشان را جدا كنيم، از جمله سخنان رسول خدا ٦ و سلّم دراين‌باره است كه مى‌فرمايد: «كودك را وقتى كه به هفت سالگى رسيد، با نماز آشنا كنيد و چون به ده سالگى رسيد به خاطر نماز بزنيد (ادب كنيد)»[٣]، و در روايتى آمده است كه «فرزندانتان را به نماز عادت دهيد ... و در وقت خواب، بسترشان را جدا كنيد.»[٤]

[١] - نور( ٢٤) آيه ٢٧: اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، در خانه‌هايى غير از خانه‌هاى خود وارد نشويد، تا اجازه بگيريد، و بر اهل آن خانه سلام كنيد!

[٢] - نور( ٢٤) آيه ٥٨: اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! بايد بردگانتان و هم‌چنين كودكانتان كه به حد بلوغ نرسيده‌اند، در سه وقت از شما اجازه بگيرند: قبل از نماز صبح و نيمروز هنگامى كه لباس‌هاى معمولى خود را بيرون مى‌آوريد و بعد از نماز عشاء سه وقت خصوصى براى شماست، گناهى بر شما و آنان نيست( كه بدون اذن وارد شوند) و بر گرد يكديگر بگرديد( و با صميميّت به يكديگر خدمت كنيد.)

[٣] - ر. ك: تفسير قرطبى: ١٨/ ١٩٥؛ خلاف شيخ طوسى: ١/ ٣٠٨؛ تفسير ابن كثير: ٤/ ٣٩٢؛ جامع المقاصد محقق كركى:

١٢/ ٤٤؛ سنن ابى داود: ١/ ١٣٣، حديث ٤٩٤؛ المصنّف ابن ابى شيبه: ١/ ٣٠٤، حديث ٣٤٨١؛ المعجم الكبير: ٧/ ١١٥، حديث ٦٥٤٧ و ٦٥٤٨؛ تحفه احوذى: ٢/ ٣٧٠؛ تحفة المحتاج: ١/ ٢٦٠، حديث ١٩٤.

[٤] - ر. ك: سنن ابى داود: ١/ ١٣٣، حديث ٤٨٥؛ كتاب الصلاة« باب متى يؤمر الغلام بالصلاة»؛ تفسير قرطبى: ١٨/ ١٩٥؛ المستدرك على الصحيحين: ١/ ٣١١؛ الخلاف: ١/ ٣٠٦؛ مجمع الزوائد: ١/ ٢٩٤؛ سنن كبراى بيهقى: ٢/ ٢٢٨، حديث-- ٣٠٥٠ و ٣٠٥١ و ٣/ ٨٤، حديث ٤٨٧١؛ نهاية الاحكام علامه حلى، ١/ ٣١٨؛ سنن دارقطنى: ١/ ٢٣٠، حديث ٢؛ المصنف ابن ابى شيبه: ١/ ٣٠٤، حديث ٣٤٨٢؛ مسند أحمد، ٢/ ١٨٠، حديث ٦٦٨٩؛ شعب الإيمان: ٦/ ٣٩٨، حديث ٨٦٥٠؛ سبل السّلام: ٣/ ٢٢٨؛ المدوّنة الكبرى: ١/ ١٠٢؛ وسائل الشيعه: ٣/ ١٢، حديث ٥.