شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٦٩ - حكايت امير و غلامش كه نماز باره بود و انس عظيم داشت در نماز و مناجات با حق

لَم يَكُن: مقصود جمله‌اى از سوره اخلاص است: وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ. يا سوره بَيِّنَة كه با جمله «لَم يَكُن» آغاز مى‌شود، يا كنايت از مطلق قرآن است.

وِرد: مقصود دعاهايى است كه از پس نماز خوانند. تعقيب‌ها.

ذُو فنون: خداوند فن‌ها. مقصود عشق حق تعالى است و توجه او.

١١٩٠/ ٥ روشنى: كه از تو دلم روشن است.

گوش: كنايت از خاطر.

تيبا: مكر، حيله.

(ديوان كبير، ب ٣٥٩٦٦، به نقل از فرهنگ نوادر لغات و تعبيرات ديوان كبير) به معنى داستان و گفتار نيز:

١٤٣٦/ ٦ اصل ماهى:

٥٠٣/ ١ اين داستان نيز به دنبال داستان‌هاى پيش است كه شناختن بوى يوسف خاص يعقوب بود و برادران از آن محروم بودند. و صوفى در سفره بى‌نان، آن مى‌ديد كه ديگران نمى‌ديدند. همچنين است عبادت، خاصه نماز كه معراج مؤمن است. و مؤمن در مسجد همانند ماهى است در آب. و سرانجام بدين نكته اشارت مى‌كند كه خداى تعالى هر كس را بر سرشتى آفريده است، ليكن با روى آوردن بنده به حق و تسليم برابر خواست او، و فراموش كردن خود و تدبيرهاى خود مى‌توان درون را اصلاح كرد و قفلى را كه بر دل نهاده است گشود.