شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٩٩ - رسيدن خواجه و قومش به ده و ناديده و ناشناخته آوردن روستايى ايشان را

شهرى روستايى را دوست خود مى‌پنداشت و از او چشم نيكى و دل جويى داشت.

چون از او چنان جفا ديد، بر وى سخت دشوار بود، ليكن كار از دست شده و جاى تدبير نبود. اين داستان به حقيقت رمز دوستى آدمى با شيطان است. شيطان مى‌كوشد تا آدمى را گمراه كند و چون او را از راه به در برد گويد:

إِنِّي بَرِي‌ءٌ مِنْكَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبِّ الْعالَمِينَ. (حشر، ١٦) آن كه از خدا ببرد به دام شيطان افتد كه‌ وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ: كسى كه از ياد رحمن رو گرداند بر او شيطانى مى‌گماريم كه همراه اوست. (زخرف، ٣٦)

ب ٦٣٦- ٦٢٦ خورشيد مهر: اضافه مشبّهٌ به به مشبّه.

خورشيد مهر در زوال بودن: بى‌محبت بودن، دوستى نشان ندادن.

رَز: باغ.

گذاشتن: واگذاردن، به حال خود رها كردن، پناه ندادن.

دُو دل: منافق. (برهان قاطع) دو رو، ظاهر و باطن دو تا.

بى‌مَجال: جاى گشتن نداشتن، جاى گرديدن و تكان خوردن نبودن.