شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٩٤ - سؤال كردن بهلول آن درويش را

گفت اين، بارى يقين شد پيش عام‌

كه جهان در امر يزدان است رام‌

هيچ برگى در نيفتد از درخت‌

بى‌قضا و حكم آن سلطان بخت‌

از دهان لقمه نشد سوى گلو

تا نگويد لقمه را حق كه ادخُلُوا

ميل و رغبت كآن زمام آدمى است‌

جنبش آن رام امر آن غنى است‌

در زمين‌ها و آسمان‌ها ذرّه‌اى‌

پر نجنباند نگردد پرّه‌اى‌

جز به فرمان قديم نافذش‌

شرح نتوان كرد و جَلدى نيست خوش‌

كه اشمَرَد برگ درختان را تمام‌

بى‌نهايت، كى شود در نطق رام‌

اين قدر بشنو كه چون كلىِّ كار

مى‌نگردد جز به امر كردگار

چون قضاى حق رضاى بنده شد

حكم او را بنده‌اى خواهنده شد

نى‌[١] تكلّف نه پىِ مزد و ثواب‌

بلكه طبع او چنين شد مستطاب‌

زندگىِّ خود نخواهد بهر خود

نه پى ذوق حيات مستلذ

هر كجا امر قِدم را مسلكى است‌

زندگى و مردگى پيشش يكى است‌

بهر يزدان مى‌زيد نه بهر گنج‌

بهر يزدان مى‌مرد نه از خوف و رنج‌

هست ايمانش براى خواست او

نه براى جنّت و اشجار و جو

ترك كفرش هم براى حق بود

نه ز بيم آن كه در آتش رود

اين چنين آمد ز اصل آن خوى او

نه رياضت نه به جُست و جوى او

آن گهان خندد كه او بيند رضا

همچو حلواى شكر او را قضا

بنده‌اى كش خوى و خِلقت اين بود

نه جهان بر امر و فرمانش رود؟

پس چرا لابه كند او يا دعا

كه بگردان اى خداوند اين قضا

مرگ او و مرگ فرزندان او

بهر حق پيشش چو حلوا در گلو

نزع فرزندان بر آن با وفا

چون قطايف پيش شيخ بى‌نوا

پس چرا گويد دعا الّا مگر

در دعا بيند رضاى دادگر

آن شفاعت و آن دعا نه از رحم خود

مى‌كند آن بنده صاحب رشد