فعلى‌شان نسبت به آينده‌شان يكسان است، تمام اين‌ها چيزى جز مراحلى از پيشرفت مداوم آنان نيست، زيراكه هر حالتى از حالات گذشته‌شان تجسّم‌بخش آن است كه به راستى اگر با حالات آينده آنها مقايسه شود، باعث دلتنگى آنها مى‌شود، و به همين معنى بسيارى از شارحان اين آيه شريفه قرآنى را تفسير كرده‌اند: «وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى‌»[١]، و به همين روش تفسير كرده‌اند آن‌چه را كه مورد توجّه خاص و نشاط رسول خدا در نماز بود و آن‌چه كه همه‌روزه به اميد عفو الهى عجز و لابه مى‌كرد: «از ابو برده نقل شده است، مى‌گويد: از اغر شنيدم كه او از اصحاب رسول خدا ٦ و سلّم بود و براى ابن عمر نقل مى‌كرد كه رسول خدا ٦ فرمود: اى مردم به جانب خدا برگرديد و توبه كنيد كه من هرروز صد مرتبه به درگاه او توبه مى‌كنم!»[٢]

در صفحات قبل راجع به طرز تفكّر قرآن نسبت به تلاش در جنبه دفاعى و هجومى آن بحث و بررسى كرديم و ديديم كه تلاش چگونه در اين شكل، يا در آن شكل و در تمامى مراتب عبارت از ابزار لازمى براى زندگى اخلاقى است، چه براى زدودن شر و يا براى انجام خير و يا براى رسيدن به كمال و مبارزه شرط لازم براى انسان است، چه براى كسب فضيلت و يا براى حفظ

[١] - ضحى( ٩٣) آيه ٤: و مسلّما آخرت براى تو از دنيا بهتر است.

مؤلّف اين آيه را به‌گونه‌اى ترجمه كرده است كه دليلى براى مطلب موردنظرش باشد، به اين معنا كه« آينده براى تو بهتر از زمان حاضر است و عبارت فرانسويش چنين است:

iot ruop xaeim tuav erutuf el, etirev nE tneserp el euq( etehporpo)

بديهى است كه اين ترجمه بيانگر آيه نيست، بلكه تعبيرى از نظر بعضى از مفسّران در مورد آيه است. و آن آخرين چيزى است كه مترجمان در مورد كتاب خدا رسيده‌اند، كتابى كه براى اوّلين و آخرين معجزه است.( مترجم عربى).

متأسّفانه، متفكّران و روشنفكران مسلمان، به‌ويژه كسانى كه مانند مؤلّف مدّتى در غرب بوده و يا به نحوى گرايش به غرب دارند، دانسته يا ندانسته دچار تفسير به رأى گشته و پيش‌ساخته‌هاى ذهنى خويش را بر قرآن تحميل مى‌كنند و يا به تعبير مترجم فرانسه به عربى اين كتاب، به‌گونه‌اى آيه را ترجمه مى‌كنند كه دليلى براى مطلب موردنظرش باشد! درحالى‌كه سياق آيات و صريح آيه كريمه، مى‌گويد: اى پيامبر! تو مشمول الطاف خدا هستى و در آخرت بيشتر، تو هميشه عزيزى؛ در دنيا عزيزى و در آخرت عزيزتر- م.

[٢] - ر ك: صحيح مسلم: ٤/ ٢٠٧٥، حديث ٢٧٠٢؛ شرح نووى بر صحيح مسلم: ١٧/ ٢٤؛ المصنّف ابن ابى شيبه: ٦/ ٥٧، حديث ٢٩٤٤٤؛ مسند احمد: ٤/ ٢١١ و ٢٦٠؛ صحيح ابن حبان: ٣/ ٢٠٩، حديث ٩٢٩؛ سنن كبرا: ٦/ ١١٤، حديث ١٠٢٦٥؛ مسند طيالسى: ١/ ١٦٦، حديث ١٢٠٢؛ مسند رويانى: ٢/ ٤٦٨، حديث ١٤٨٩.