آيين اخلاق در قرآن (ترجمه دستور الأخلاق فى القرآن) - دراز، محمد بن عبد الله؛ مترجم محمد رضا عطائي - الصفحة ٧٠٤ - ب - تلاش سازنده

فراموشى: «فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً»[١] و خطا: «لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْكاذِبِينَ»[٢]، و يا حتّى صرف عكس العمل طبيعى: «إِنِّي لا يَخافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُونَ»[٣]. و همه اين امور هيچ معنايى در نظر توده مردم ندارند، جز اين‌كه در دل شخص برگزيده، نوعى از سنگينى و ضخامت عارض مى‌گردد، و به راستى هميشه به حق گفته‌اند: «كه تير مجبور است».elbon ][ egilboess

واقعيّت اين است كه قرآن كريم به ما اعلان مى‌دارد كه گناهان بزرگان چند برابر گناهان ديگران عقوبت دارد: «يا نِساءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَيْنِ»[٤]، «يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ»[٥]. درحالى‌كه آن كسانى كه مجاهده مى‌كنند تا در گناهان كبيره نيفتند، گناهان صغيره ايشان به رحمت خدا آمرزيده مى‌شود: «إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ»[٦]، «الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ»[٧]

و هم‌چنين در قرآن براى هر مرتبه‌اى از مراتب، دقّت خاصّ مقتضيات آن را مى‌بينيم، چنان‌كه براى رسيدنمان به سطح كمال كلّى، تصاعد تا بى‌نهايت را مى‌بينيم.

و حقيقت اين است كه بسيارى از اوقات اتّفاق مى‌افتد كه بزرگان از قدّيسين به ضرر خودشان در سلوك رفتاريشان حكم مى‌كنند، به اين دليل كه آنها پايين‌تر از مرتبه والايى هستند كه چشم طمع بر آن داشتند و چون گذشته‌شان نسبت به وضع موجودشان و وضع‌

[١] - طه( ٢٠) آيه ١١٥: امّا او فراموش كرد و عزم استوارى براى او نيافتيم!

[٢] - توبه( ٩) آيه ٤٣: چرا به آنها اجازه دادى، چرا نگذاشتى آنها كه راست مى‌گويند از آنها كه دروغ مى‌گويند، شناخته شوند و به ماهيّت آنها پى ببرى( هدف تنها اثبات سنگدلى منافقان است كه در لباس عتاب و سرزنش بر پيامبر ظاهر شده و جنبه كنايى دارد).

[٣] - نمل( ٢٧) آيه ١٠: كه رسولان در نزد من ترس و وحشتى ندارند.

[٤] - احزاب( ٣٣) آيه ٣٠: اى همسران پيامبر! هركدام از شما گناه آشكار و فاحشى مرتكب شود، عذاب او دوچندان خواهد شد.

[٥] - احزاب( ٣٣) آيه ٣٢: اى همسران پيامبر! شما هم‌چون يكى از زنان معمولى نيستيد.

[٦] - نساء( ٤) آيه ٣١: اگر گناهان كبيره‌اى كه از آنها نهى شده، ترك گوييد، گناهان كوچك شما را مى‌پوشانيم و مى‌بخشيم.

[٧] - نجم( ٥٣) آيه ٣٢: آنها كسانى هستند كه از گناهان بزرگ و اعمال زشت دورى مى‌كنند، جز گناهان صغيره، البتّه كه آمرزش پروردگار تو گسترده است.